* Mauna-Vyanjana *
Sanskrit Poem By: Dr. Harekrishna Meher
*
मौन-व्यञ्जना
(संस्कृत-कविता)
रचयिता : डॉ. हरेकृष्ण-मेहेरः
= = = = = = = = = = = = = = =
कदाचित् स्वल्प-कथनेनापि
प्रकाशतामभ्येति बह्वभिप्रायः,
यथा व्यञ्जना-रञ्जिता अभिधा ।
कदाचिद् वचनोच्चारणं विनापि
आन्तरिकाशयः प्रकाशतां याति बहुधा ॥
कदाचिद् वाचालतयापि
समुच्चारितै-र्बहुवचनैः
नाभिव्यज्यते मर्म-भावना सुविशदम् ।
तूष्णींभावोऽपि कदाचित्
अभिव्यनक्ति मुखरताम् ।
कदाचिद् मुख-रताऽपि मुखरता
नीरवतां भजते
आभ्यन्तराभिप्रायं प्रकाशयितुम् ॥
निर्वचना भाव-भङ्गी
सृजति कदा तरङ्गं
नान्दनिकं कदा वा कारुणिकम्,
कदा विश्व-व्यापकं
कदा च पारमाणविकम्,
भवतु वा क्षणिकम्
अथवा लाक्षणिकम् ॥
प्रेम-नर्मादि-व्यापारेषु
अधरयो-र्नीरवता भवति चेत्,
नयनयोरन्तः स्फुरन्ति
सूक्ष्म-सुकुमार-वचनानि ।
दुःख-शोकादिष्वपि
तथैव परिलक्ष्यते
निर्वचनाभिव्यक्तिः ॥
मन्दिर-पार्वत्यगुहा-प्राचीरादिषु
नाना-कारुकला-कलितानां
खोदितानां मूर्त्तिराजीनां
निर्वचन-परिप्रकाशाः
कुर्वन्ति कथालापमान्तरिकं
दर्शक-हृदयैः सार्धम् ।।
निसर्गस्य विविध-विभावाः
तरु-लता-तरङ्गिणी-सरित्पत्यादयः
भावुकानुभविनां हृदयैः समं
योजयन्ति निर्वचन-सम्पर्कम् ।।
नीरवं वचो हृदयङ्गमं कर्त्तुं
सामर्थ्यमान्तरिकमपेक्ष्यते
संस्कार-सम्पन्नम् ।
अन्यथा सर्वाभिव्यक्तिः
सुप्रकाशितापि भजते वैफल्यम् ॥
नीरवताया अपि भाषाऽस्ति,
न कोऽपि शिक्षयति न वा शास्ति ।
ब्रवीति नीरवता
कदा हृदयस्य गोपनीय-कथाम्
अन्तःस्थलस्य सुप्त-व्यथाम्
यया भाव्यते सहृदयस्य भाववत्ता ॥
* * *
(Published in “Lokabhāshā-Sushrih”, Febrary-March
2006,
Lokabhasha Prachar Samiti, Puri.)
= = = = = = = =
