Saturday, January 26, 2019

‘Hai Preet Jahaan Ki Reet Sadaa’: Sanskrit Version (Lyrics: प्रीति-र्यस्याः रीति-र्नियतम् : Dr. Harekrishna Meher

Original Hindi Film Song :
‘Hai Preet Jahaan Ki Reet Sadaa’ *
है प्रीत जहाँ की रीत सदा * (Film: ‘Purab Aur Pashchim’ 1970) 
*
Sanskrit Translation by : Dr.Harekrishna Meher
(As per Original Hindi Tune)
Sanskrit Version Lyrics : प्रीति-र्यस्याः रीति-र्नियतम् * 
‘Pritir Yasyaah Ritir Niyatam’ *
*
Participated in Sanskrit Lyric Translation Competition
Conducted by Sanskrit Vaartaavali, DD News Channel, Delhi.
Name enlisted in Program Telecast on 26 January 2019,
Saturday at 7 pm.
*
Sanskrit Translation of the Lyrics is posted here 
for pleasure of reading.  
= = = = = = = = = =
मूल-हिन्दीगीतम् :  है प्रीत जहाँ की रीत सदा * 
चलचित्रम् : पूरब और पश्चिम (१९७०) 
मूलस्वरानुकूल-संस्कृतानुवादकः - डॉ. हरेकृष्ण-मेहेरः  
= = = = = = = = =
प्रीति-र्यस्याः रीति-र्नियतम्…   
प्रीति-र्यस्याः रीति-र्नियतम्,
गायामि हि तस्याः गीतमहम् ।
भारतभूमे-र्वास्तव्योऽहम्,
श्रावयाम्यहं भारत-वृत्तम् ॥ 
प्रीति-र्यस्याः रीति-र्नियतम् ॥ (०)  
*
न हि कृष्ण-गौर-भेदः कश्चित्   
प्रतिहृदयं  सम्बन्धोऽस्माकम् ।
नान्यद् भवतु नाम नः किञ्चित्    
ज्ञातं नः प्रेम्णो निर्वहणम् ।
मानितमास्ते यदखिल-जगता,
मानितमास्ते यदखिल-जगता, 
वृत्तम्, वृत्तं तद् वच्मि पुनर्वारम् । 
भारतभूमे-र्वास्तव्योऽहम्,
श्रावयाम्यहं भारत-वृत्तम् ॥ 
प्रीति-र्यस्याः रीति-र्नियतम् ॥ (१)  
*
देशाः कैश्चिद् विजितास्तत् किम्,
कृतो विजयोऽस्माभि-र्हृदयानाम् ।
रामोऽधुना-यावद् यत्र नरे
सीताऽस्त्यधुना-यावन् नार्याम् ।
एतावत्-पूताः यत्र जनाः,
एतावत्-पूताः यत्र जनाः, 
प्रतिदिवसम्, प्रतिदिवसं सन्नत-शीर्षोऽहम् ।
भारतभूमे-र्वास्तव्योऽहम्,
श्रावयाम्यहं भारत-वृत्तम् ॥ (२)  
*
ममता इयती खलु नद्योऽपि  
मातर इति यत्राहूयन्ते ।
आदर एतावान्, नरास्तु किम्, 
पाषाणा अपि सम्पूज्यन्ते ।
भुवि तस्यां प्राप्तो जन्ममहम्,
भुवि तस्यां प्राप्तो जन्ममहम्,
एतद्, एतद् हि विचिन्त्य सगर्वोऽहम् ।  
भारतभूमे-र्वास्तव्योऽहम्,
श्रावयाम्यहं भारत-वृत्तम् ॥  
प्रीति-र्यस्याः रीति-र्नियतम् ॥ (३)
होहो.. होहोहो, होहो.. होहोहो.
= = = = = = = = = = = = = 
ज्ञातव्यम् : 
(१) Alternative Version of
'प्रीति-र्यस्याः रीति-र्नियतम्' can be 'रीति-र्यद्भूमेः प्रेम सदा'.
(३)  
जन्म + अहम् = जन्माहम् * जन्मम् + अहम् = जन्ममहम् ।
*जन्मन् (जन्म, जन्मनी, जन्मानि इति रूपाणि भवन्ति कर्मवत्),
*जन्मम् (जन्मम्, जन्मे, जन्मानि इति रूपाणि फलवत्):
उभयं व्याकरण-दृष्ट्या क्लीवलिङ्गे शुद्धरूपम् ।
अत्र वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुमश्चेत्यादयो नैके कोषाभिधान-ग्रन्थाः प्रमाणम् ।
मया आधुनिक-साहित्ये जन्मम् इति पदं व्यवहृतम् । नात्र कोऽपि दोषः ।
शब्दज्ञान-परिसर-वर्धनार्थं 'जन्मम्' इति शब्दः नव्यरूपेण प्रयुक्तः ।
= = = = = = = = = =
= = = = = = = = = =

Original Hindi Song : ‘Hai Preet Jahaan Ki Reet Sadaa’
Film : Purab Aur Pashchim (1970)
Lyrics : Indeevar  *  Music : Kalyanji Anandji  *  
Singer :  Mahendra Kapoor *
= = = = = = = = = =
हिन्दीगीत :  है प्रीत जहाँ की रीत सदा * 
चलचित्र : पूरब और पश्चिम (१९७०) * गीतकार : इन्दीवर * 
संगीतकार : कल्याणजी आनन्दजी *
गायक : महेन्द्र कपूर  *
= = = = = = = = =
है प्रीत जहाँ की रीत सदा…
है प्रीत जहाँ की रीत सदा, मैं गीत वहाँ के गाता हूँ ।
भारत का रहने वाला हूँ, भारत की बात सुनाता हूँ ।
है प्रीत जहाँ की रीत सदा ॥ (०)
*
काले-गोरे का भेद नहीं
हर दिल से हमारा नाता है ।
कुछ और न आता हो हमको
हमें प्यार निभाना आता है ।
जिसे मान चुकी सारी दुनिया,
जिसे मान चुकी सारी दुनिया,
मैं बात, मैं बात वही दोहराता हूँ ।
भारत का रहने वाला हूँ,
भारत की बात सुनाता हूँ ।
है प्रीत जहाँ की रीत सदा ॥ (१)
*
जीते हो किसी ने देश तो क्या
हमने तो दिलों को जीता है ।
जहाँ राम अभी तक है नर में
नारी में अभी तक सीता है ।
इतने पावन हैं लोग जहाँ, 
इतने पावन हैं लोग जहाँ,
मैं नित-नित, मैं नित-नित शीश झुकाता हूँ ।
भारत का रहने वाला हूँ,
भारत की बात सुनाता हूँ ॥ (२)
*
इतनी ममता नदियों को भी
जहाँ माता कहके बुलाते हैं ।
इतना आदर  इन्सान तो क्या
पत्थर भी पूजे जाते हैं ।
उस धरती पे मैंने जनम लिया,
उस धरती पे मैंने जनम लिया,
ये सोच, ये सोचके मैं इतराता हूँ ।
भारत का रहने वाला हूँ,
भारत की बात सुनाता हूँ ।
है प्रीत जहाँ की रीत सदा ॥ (३)
= = = = = = = = =

Related  Links :
‘Chalachitra-Gita-Sanskritaayanam’: चलचित्र-गीत-संस्कृतायनम्  :
* * *
Biodata : Dr. Harekrishna Meher :
* * * 
YouTube Videos (Search): Dr. Harekrishna Meher :
* * * 
VIDEOS of Dr.Harekrishna  Meher : 
Link : 
* * * 
Dr. Harekrishna Meher on Radio and Doordarshan Channels:
Link : 
= = = = = = = = =

Wednesday, January 23, 2019

Dr. Harekrishna Meher honoured with 'Award of Appreciation' Jayadeva Utsav-2008 by Odissi Akademi, Delhi

'Gita-Govinda of Jayadeva : A Literary Observation' * 
Article By : Dr. Harekrishna Meher
Link :
= = = = = = = = 
This article was presented in the National Seminar on Poet Jayadeva  
held on 3-11-2008 by Sahitya Akademi, New Delhi in its Conference Hall 
during Jayadeva Utsav-2008 and has been published in SOUVENIR of the Utsav. 
Dr. Meher was an Invited Speaker on this occasion.
*
JAYADEVA UTSAV-2008 was organised 
by Odissi Akademi, Lodhi Road, New Delhi
with headship of Director Smt. Kavita Dwibedi, World-famous Odissi Dancer
on 3rd and 4th November 2008. 
* * *

On this occasion, Dr. Harekrishna Meher was honoured with
'AWARD OF APPRECIATION'  Jayadeva Utsav-2008 
By  Odissi Akademi, New Delhi.

Picture of Memento awarded to Dr. Harekrishna Meher
= = = = = = = = = = 































= = = = = = = = 

Tuesday, January 22, 2019

Odia Song: 'Keun Naama Dhari Daakibu Tumaku' (केउँ नाम धरि डाकिबु तुमकु): Sanskrit Version Lyrics (किं नामोच्चार्य त्वां सम्बोधयिष्यामः) Dr. Harekrishna Meher

Original Odia Song :  
'Keun Naama Dhari Daakibu Tumaku' (Film: 'Sindura-Bindu' 1976)* 
As per Original Tune,
Sanskrit Translation By : Dr. Harekrishna Meher
Sanskrit Version Lyrics : किं नामोच्चार्य त्वां सम्बोधयिष्यामः * 
= = = = = = = = = = 

ओड़िआ गीत :  केउँ नाम धरि डाकिबु तुमकु  तुमे य़े सर्बनाम * 
चलचित्र : सिन्दूर-बिन्दु (१९७६) *  
गीतिकार : कालिन्दीचरण पाणिग्राही *
सङ्गीतकार : प्रफुल्ल कुमार कर * 
गायक : प्रणब पट्टनायक एवं साथीगण  *  
= = = = = = = = = = 
केउँ नाम धरि डाकिबु तुमकु, तुमे य़े सर्वनाम ।
केउँ नाम धरि डाकिबु तुमकु, तुमे य़े सर्वनाम ।
केउँ नाम धरि..॥ (०) 
*
आलोक तुमकु  न पारे देखाइ, 
तुमे य़े देखाअ ताहारे । 
तुमे य़े बेढ़िछ  कोटि बिश्वर, 
सबुरि भितरे बाहारे ।
सकळ पराण  झुर‍इ तुमकु, तुमे हे ! विश्व-प्राण ।
केउँ नाम धरि डाकिबु तुमकु, तुमे य़े सर्वनाम ।
केउँ नाम धरि..॥ (१)
*
लुह होइ तुमे  झरि पड़ परा, 
केते नयनर कोणरु ।
हस होइ पुणि फुल परि फुट, 
केते य़े नरम अधरु ।
सबुरि अन्तरे भरिदिअ प्रभु ! तुमे हे अमृत-प्रेम । 
केउँ नाम धरि डाकिबु तुमकु, तुमे य़े सर्वनाम ।
केउँ नाम धरि..॥ (२)
= = = = = = = = = = 
FaceBook Link :
= = = = = = = = = = 

ओड़िआ-गीतम् :  केउँ नाम धरि डाकिबु तुमकु  * 
चलचित्रम् : सिन्दूर-बिन्दु  (१९७६) *
मूलस्वरानुकूल-संस्कृतानुवादकः - डॉ. हरेकृष्ण-मेहेरः
= = = = = = = = =
किं नामोच्चार्य त्वां सम्बोधयिष्यामः  
खलु त्वं सर्वनामा ।
किं नामोच्चार्य त्वां  सम्बोधयिष्यामः  
खलु त्वं सर्वनामा ।
किं नामोच्चार्य त्वाम् … ॥ (०)
*
आलोकः समर्थो दर्शयितुं न त्वाम्,  
तमेको वै दर्शयसि त्वम् ।  
आवृत्य स्थितोऽसि कोटि-विश्वानाम्, 
आन्तरं समेषां च बाह्यम् ।
समस्ताः प्राणास्त्वां, स्मरन्ति प्रियं हे ! 
त्वं विश्व-प्राणः परात्मा ।   
किं नामोच्चार्य त्वां सम्बोधयिष्यामः  
खलु त्वं सर्वनामा ।
किं नामोच्चार्य त्वाम्  … ॥ (१)
*
नैक-लोचनानां कोणेभ्योऽसि नूनम्,   
क्षरितो‍ऽश्रुबिन्दु-भूतस्त्वम् । 
वहन् हास्यरूपं सुमवत् फुल्लोऽसि, 
मृदुलाधरेभ्यः पुनस्त्वम् ।
हृदये सर्वेषां पूर्यतां प्रभो हे ! 
त्वया वै पीयूष-प्रेमा ।
किं नामोच्चार्य त्वां  सम्बोधयिष्यामः  
खलु त्वं सर्वनामा ।
किं नामोच्चार्य त्वाम् … ॥ (२)
= = = = = = = = =
(Translated for popularisation with service to Sanskrit and the nation.
Courtesy and Acknowledgements:  Film 'Sindura-Bindu')  
= = = = = = = = = 

Related Links :
‘Chalachitra-Gita-Sanskritaayanam’: चलचित्र-गीत-संस्कृतायनम्  :
*
Biodata: Dr. Harekrishna Meher :
*
YouTube Videos (Search): Dr. Harekrishna Meher :
*  
VIDEOS of Dr. Harekrishna  Meher : 
Link : 
*
Dr. Harekrishna Meher on Radio and Doordarshan Channels:
Link : 
= = = = = =

Friday, January 11, 2019

Mere Naina Sawan Bhadon (मेरे नैना सावन भादों : Male Song): Sanskrit Version Lyrics (द्वे नयने मे श्रावण-भाद्रौ) Dr. Harekrishna Meher

Original Hindi Song: Mere Naina Saawan Bhaadon * 
Film: Mehbooba  (1976) *    
Sanskrit Translation By : Dr. Harekrishna Meher 
Sanskrit Lyrics : द्वे नयने मे श्रावण-भाद्रौ, तृषितं तथापि मे स्वान्तम् * 
= = = = = = = = = = = = = 
हिन्दीगीत :  मेरे नैना सावन-भादों *  चलचित्र : मेहबूबा  * 
सङ्गीतकार : राहुलदेव बर्मन्  * गीतकार : आनन्द बक्शी *
गायक : किशोरकुमार / गायिका : लता मंगेशकर * 
= = = = = = = = = = = = = =
 (१) किशोरकुमार-गीत * 
= = = = = = = = = = = = = =  
मेरे नैना सावन भादों, फिर भी मेरा मन प्यासा ।
फिर भी मेरा मन प्यासा ॥ (०)
*
ऐ दिल दीवाने, खेल है क्या जाने ।
दर्दभरा ये, गीत कहाँ से, 
इन होंठों पे आए,  दूर कहीं ले जाए ।
भूल गया क्या भूलके भी है, मुझको याद ज़रा-सा ।
फिर भी मेरा मन प्यासा ॥ (१)
*
बात पुरानी है, एक कहानी है ।
अब सोचूँ  तुम्हें, याद नहीं है,
अब सोचूँ नहीं भूले, वो सावन के झूले ।
ऋतु आये ऋतु  जाये देकर, झूठा एक दिलासा ।
फिर भी मेरा मन प्यासा ॥ (२)
*
बरसों बीत गए, हमको मिले बिछड़े ।
बिजुरी बनकर, गगन पे चमकी,
बीते समय की रेखा, मैंने तुमको देखा ।
मन संग आँख-मिचौली खेले, आशा और निराशा ।
फिर भी मेरा मन प्यासा ॥ (३)
= = = = = = = = = = = = 

हिन्दीगीतम् :  मेरे नैना सावन-भादों *  चलचित्रम् : मेहबूबा  *
किशोरकुमार-गीतम् : 
मूलस्वरानुकूल-संस्कृतानुवादकः - डॉ. हरेकृष्ण-मेहेरः 
= = = = = = = = = = = 
द्वे नयने मे श्रावण-भाद्रौ,
तृषितं तथापि मे स्वान्तम्  ।
तृषितं तथापि मे स्वान्तम्  ॥ (०)
*
रे मत्त हृदय ! त्वया, खेला किं ज्ञाता ?
आर्त्तिभरमिदम्, गीतं कुतस्त्यम्,    
अधरेऽस्मिन्  स्फुरत्येवम्, 
दूरं क्वचिन् नयतीदम् ।
किं विस्मृतं वा, विस्मृते सत्यपि,
स्मरणं चास्ति मे स्वल्पम् ।
तृषितं तथापि मे स्वान्तम् ॥ (१)
*
प्राक्तन-वार्त्तेयम्, अस्त्येका गाथा,
अधुना मन्येऽहम्, नो स्मरणं ते,
मन्येऽहम्, विस्मृताः नो, श्रावण्यस्ता दोलाः ।
ऋतुरायाति वै, याति च दत्त्वा,
मिथ्या-सान्त्वनमेकम् ।
तृषितं तथापि मे स्वान्तम्  ॥ (२)
*
बहु-वर्षं व्यतीतम्, आवां युतौ वियुतौ ।
दामिनी भूत्वा, व्योमनि दीप्ता,
वीत-वेलाया रेखा, त्वामेवाहमपश्यम् ।
खेलत्यन्धिकां  मनसा सार्द्धम्,
आशा चैव नैराश्यम् ।
तृषितं तथापि मे स्वान्तम्  ॥
द्वे नयने मे  श्रावण-भाद्रौ,
तृषितं तथापि मे स्वान्तम् ।
तृषितं तथापि मे स्वान्तम्  ॥ (३) 
= = = = = = = = = = = = 

FaceBook : Link: 

= = = = = = = = = = = = 
Mere Naina Sawan Bhadon (Sanskrit Version Lyrics):
Female Voice : Lata Mangeshkar Song: 
Blog Link :
= = = = = = = = =

हिन्दीगीत :  मेरे नैना सावन-भादों *  चलचित्र : मेहबूबा  *
सङ्गीतकार : राहुलदेव बर्मन्  * गीतकार : आनन्द बक्शी *
= = = = = = = = = = = = =
(२) लता मंगेशकर-गीत * 
= = = = = = = = = = = = =
मेरे नैना सावन भादों, फिर भी मेरा मन प्यासा ।
फिर भी मेरा मन प्यासा  ॥ (०)
*
बात पुरानी है, एक कहानी है ।
अब सोचूँ तुम्हें, याद नहीं है,
अब सोचूँ नहीं भूले, वो सावन के झूले ।
ऋतु आये ऋतु  जाये  देके, झूठा एक दिलासा ।
फिर भी मेरा मन प्यासा ॥ (१) 
*
बरसों बीत गए, हमको मिले बिछड़े ।
बिजुरी बनकर, गगन पे चमकी,
बीते समय की रेखा, मैंने तुमको देखा ।
तड़प-तड़पके  इस बिरहन को, आया चैन ज़रा-सा ।
फिर भी मेरा मन प्यासा ॥ (२)
*
घुंघरू की छमछम, बन गई दिल का ग़म ।  
डूब गया दिल, यादों में उभरी बेरंग लकीरें,
देखो ये तस्वीरें ।
सूने महलमें नाच रही है, अबतक एक रक्कासा ।
फिर भी मेरा मन प्यासा ॥ (३) 
= = = = = = = = = = = 

हिन्दीगीतम् :  मेरे नैना सावन-भादों *  चलचित्रम् : मेहबूबा  *
लता-मङ्गेशकर-गीतम् :
मूलस्वरानुकूल-संस्कृतानुवादकः - डॉ. हरेकृष्ण-मेहेरः
= = = = = = = = = = =  
द्वे नयने मे  श्रावण-भाद्रौ,
तृषितं तथापि मे स्वान्तम् ।
तृषितं तथापि मे स्वान्तम्  ॥ (०)
*
प्राक्तन-वार्त्तेयम्, अस्त्येका गाथा,
अधुना मन्येऽहम्, नो स्मरणं ते,
मन्येऽहम्, विस्मृता: नो, श्रावण्यस्ता दोलाः ।
ऋतुरायाति वै, याति च दत्त्वा,
मिथ्या-सान्त्वनमेकम् ।
तृषितं तथापि मे स्वान्तम्  ॥ (१)
*
बहु-वर्षं व्यतीतम्, आवां युतौ वियुतौ ।
दामिनी भूत्वा, व्योमनि दीप्ता,
वीत-वेलाया रेखा, त्वामेवाहमपश्यम् ।
पीड़ाकुलायाः  विरहिण्या मे,
सौख्यं किञ्चिदवाप्तम् । 
तृषितं तथापि मे स्वान्तम्  ॥ (२) 
*
किङ्किणिका-क्वणनम्,  हृद्-व्यथा सञ्जातम्  ।
हृत् स्मृति-मग्नम्, आविरभूद् वै,
रेखाली गत-वर्णा, चित्रततिं पश्येमाम् । 
हर्म्ये विविक्ते  नर्त्तकी एका, 
नृत्यति अद्यपर्यन्तम् । 
तृषितं तथापि मे स्वान्तम्  ॥
द्वे नयने मे  श्रावण-भाद्रौ,
तृषितं तथापि मे स्वान्तम्  ।
तृषितं तथापि मे स्वान्तम्  ॥ (३)  
= = = = = = = = = 
(Translated for popularisation with service to Sanskrit and the nation. 
Courtesy and Acknowledgements:  Film 'MEHBOOBA')  
= = = = = = = = = 
Mere Naina Sawan Bhadon (Sanskrit Version Lyrics):
Male Voice : Kishore Kumar Song:
Blog Link :
= = = = = = =  

Related Links :
‘Chalachitra-Gita-Sanskritaayanam’: चलचित्र-गीत-संस्कृतायनम्  :
*
Biodata: Dr. Harekrishna Meher :
*
YouTube Videos (Search): Dr. Harekrishna Meher :
*  
VIDEOS of Dr. Harekrishna  Meher : 
Link : 
*
Dr. Harekrishna Meher on Radio and Doordarshan Channels:
Link : 
= = = = = =