Literary Discussion on 'Depiction of Nature in Writings of Poet Gangadhar Meher': Akhil Bharatiya Sahitya Parishad, Jayapur, Odisha: 29-8-2026: Speaker Dr.Harekrishna Meher

ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ସାହିତ୍ୟ ପରିଷଦ, ବିକ୍ରମଦେବ ଶାଖା, ଜୟପୁର, ଓଡ଼ିଶା ପକ୍ଷରୁ ସାହିତ୍ୟାଲୋଚନା :
* ଗଙ୍ଗାଧର ସାହିତ୍ୟରେ ପ୍ରକୃତିଚିତ୍ରଣ * 
*********
A Literary Program on "Depiction of Nature in the Literary Works of Swabhavakavi Gangadhar Meher" was organised by Akhila Bharatiya Sahitya Parishad, Bikram Deva Branch, Jayapur, Odisha on 29 August 2026, Saturday at 7.30 pm on the occasion of Poet's Jayanti Celebration on Sravana Purnima, through Google Meet App Online.

Invited as Chief Speaker, Dr. Harekrishna Meher elaborately delivered speech on various aspects of Nature observed in the literary writings of Poet Gangadhar Meher. Both Bahya-Prakriti and Antah-Prakriti were discussed with contextual examples from various kavyas of the poet.

Mainly in Tapasvini Mahakavya, depictions of Beautiful Usha, Tamasa River, Bana-Lakshmi (Sylvan Beauty) of Canto-4 are very much attractive and appealing to the heart. Other cantos of Tapasvini also describe various facets of Nature with proper words filled with emotions, sentiments and aesthetic charm.

In other Kavyas such as Pranayaballari, Kichaka-badha, ArghyaThali etc. also Nature has been beautifully portrayed by the poet. Dr. Meher presented Poet's universal writings bearing social values and cultural significance; also referred to some verses regarding Poet's Philosophy of Life from his Trilingual Hindi-English-Sanskrit Versions of Tapasvini Kavya.

Hearty thanks and gratitude to Esteemed Advisor Dr. Harihar Karasudha Pattanaik, President Dr.Jugal Kishore Mishra and the Sahitya Parishad for inviting to this beautiful program. It was very much inspiring, delightful and motivational.

Some photo snaps of the program are presented here.
==== 

Facebook Link :
https://www.facebook.com/share/p/1CAJv2JLZ6/
**
Blog Link : 
https://hkmeher.blogspot.com/2026/09/literary-discussion-on-depiction-of.html
=== 

Related Link : 

Literary Discussion on  "Depiction of Nature in the Writings of Swabhavakavi Gangadhar Meher"
Organised by Akhil Bharatiya Sahitya Parishad, Bikram Deva Branch, Jayapur, Odisha on 29-8-2026 :
------
Facebook Link : 
https://www.facebook.com/share/p/1CAJv2JLZ6/
*
Facebook2 Link : 
https://www.facebook.com/share/p/1EgWcqbLsz/
*
Blog Link :
https://hkmeher.blogspot.com/2026/09/literary-discussion-on-depiction-of.html 

Blog Link2 : 
https://tapasvini-kavya.blogspot.com/2026/09/literary-discussion-depiction-of-nature.html 

****
X-Link :
https://x.com/DrHarekrishnaM/status/2094968090211836328
*
Threads Link : https://www.threads.com/share/_vqeFzDND/

===== 

Discussion on Modern Sanskrit Literature : Organised by *Global Sanskrit Forum* Speaker Dr. Harekrishna Meher: 28 August 2026, World Sanskrit Day Celebration

Discussion on Modern Sanskrit Literature
******
On the Occasion of World Sanskrit Day Celebration,
a Literary Discussion on the topic
'आधुनिक-संस्कृतसाहित्यस्योपादेयता'
was organised by
GLOBAL SANSKRIT FORUM
on 28 August 2026, Friday at 7.15 pm via Zoom App Online.

As Invited Speaker, Dr. Harekrishna Meher delivered speech on Modern Sanskrit Literature with its significance and social values in the present age.

Modern or Contemporary Sanskrit Literature has various aspects with its separate divisions. Along with traditional Kavya divisions such as Mahakavya, Khandakavya, Gitikavya etc. various New forms of Kavya-vidha have been added in Modern Sanskrit Literature.
In this long discussion, all the divisions of Padya and Gadya were presented with contextual examples.

Hearty thanks and gratitude to the Forum's Head Dr. Rakesh Kumar Mishra and Convenor Dr. Sukanta Arya for kind invitation to this memorable Literary Program.

Live Recording of Details of the Program available on
* SANSKAR VAHINI * Channel in YouTube.
Link : 
https://www.youtube.com/live/sxGBghlWdnA?si=Qm7WaqxoHcX9Lngm
=====
जयतु संस्कृतम्, जयतु भारतम् *
🙏🙏🙏
======

Facebook Post : 30-8-2026
----
Discussion on Modern Sanskrit Literature : 
https://www.facebook.com/share/p/1Y8zejH6vZ/
-----
Live Recording of Details of the Program available on
* SANSKAR VAHINI * Channel in YouTube.
Link : 
https://www.youtube.com/live/sxGBghlWdnA?si=Qm7WaqxoHcX9Lngm
=====

Tumko Dekha To Ye Khayal Aaya : Sanskrit Version Lyrics (त्वामपश्यम्, तद् भावनागतेयम्) By Dr.Harekrishna Meher

Sanskrit Version Lyrics of Original Hindi Song : 

तुमको देखा तो ये ख़याल आया : 

* 

Sanskrit Translation by 

Dr.Harekrishna Meher: 

त्वामपश्यम्, तद् भावनागतेयम् * 

(As per Original Hindi Tune) 

====

Song Credits and Acknowledgements 

----------- 

मूल हिन्दी गीत : 

तुमको देखा तो ये खयाल आया * 

चलचित्र : साथ-साथ (१९८२) 

गीतकार : जावेद अख़्तर 

संगीत : कुलदीप सिंह 

गायन : जगजीत सिंह एवं चित्रा सिंह 

==== 

तुमको देखा, तो ये खयाल आया । 

जिन्दगी धूप, तुम घना साया ।। ((०) 

*

आज फिर दिल ने  इक तमन्ना की, 

आज फिर दिल को  हमने समझाया । 

जिन्दगी धूप, तुम घना साया । 

तुमको देखा, तो ये खयाल आया ।। (१) 

*

तुम चले जाओगे तो, सोचेंगे । 

हमने क्या खोया, हमने क्या पाया ।

जिन्दगी धूप, तुम घना साया । 

तुमको देखा, तो ये खयाल आया ।। (२)    

*

हम जिसे गुनगुना  नहीं सकते, 

वक्त ने ऐसा  गीत क्यों गाया । 

जिन्दगी धूप, तुम घना साया ।। 

तुमको देखा, तो ये खयाल आया ।। (३)

==== 

*****  

Sanskrit Translation : 

तुमको देखा तो ये ख़याल आया *

मूलगीतानुकूल-संस्कृतानुवाद: - 

डॉ. हरेकृष्ण-मेहेर: 

---------

त्वामपश्यम्, तद् भावनागतेयम् ।  

जीवनं ताप:, सान्द्र-च्छाया त्वम् ।। (०) 

* 

अद्य पुनरकरोत्, कामनां हृत् स्वम्, 

अद्य बोधितवान्, भूयोऽहं हृदयम्‌ ।  

जीवनं ताप:, सान्द्र-च्छाया त्वम् ।। (१) 

*

त्वं यदि गन्तासि तद्, चिन्तेयम् । 

किं मया नष्टम्, किं मयावाप्तम् ।

जीवनं ताप:, सान्द्र-च्छाया त्वम् ।। (२) 

* 

गुञ्जितुं यत् न वै, समर्थोऽहम् । 

गीतवान् काल:, कथमेवं गीतम् । 

जीवनं ताप:, सान्द्र-च्छाया त्वम् ।। 

त्वामपश्यम्, तद् भावनागतेयम्।। (३)

===== 

Translation done during August 2024. 

* 

Translated for popularisation with service to Sanskrit and the nation. 

==== 

Related Link:
Chalachitra-Gita-Sanskritaayanam : चलचित्र-गीत-संस्कृतायनम् : 
(Anthology of Sanskrit Versions of Film Songs)
Link : http://hkmeher.blogspot.com/2017/05/chalachitra-gita-sanskritayanam.html 

**** 

BlogPost : 
Sanskrit Version Lyrics of Hindi Song "Tumko Dekha To Ye Khayal Aayaa" :
Link :
https://hkmeher.blogspot.com/2026/08/sanskrit-version-lyrics-of-tumko-dekha.html 

* Facebook Post : https://www.facebook.com/share/p/18tEZzpu35/ 

**** 

Biodata : Web Version:
http://hkmeher.blogspot.com/2012/06/brief-biodata-english-dr-harekrishna.html?m=0 

***** 

ନିଶା (Nisha: Odia Song): ଓଡ଼ିଆ ଗୀତ: Dr.Harekrishna Meher

'NISHA' (Odia Song)
Lyrics and Tuning : Dr. Harekrishna Meher 

(Regarding Prevention of Wine Use) 

मद्यपान से दूर रहना गीत का तात्पर्य है * 
------
* निशा * (ओड़िआ गीत) 
रचना एवं स्वरयोजना : डॉ. हरेकृष्ण मेहेर
------
* ନିଶା * (ଗୀତିକବିତା)
ରଚନା ଓ ସ୍ବରଯୋଜନା : ଡକ୍ଟର୍ ହରେକୃଷ୍ଣ ମେହେର
======== 
ନିଶା, ନିଶା, ନିଶାରେ,
ନିଜକୁ ନ ମିଶା ରେ ।
ଦିବସେ କି ନିଶାରେ,
ନ ରସ ତୁ ନିଶାରେ ।
ଯେ ରସିଲା,  ସେ ସରିଲା,
କେତେ ଦୁଃଖ ଦଶାରେ ।
ନିଶା, ନିଶା, ନିଶାରେ,
ନିଜକୁ ନ ମିଶା ରେ ।। (୦)
*
ପଶ୍ଚିମର ଅନ୍ଧାରେ,
ନ ହୁଅ ତୁ ବନ୍ଧା ରେ ।
ରବି ଜ୍ୟୋତି  ପରକାଶେ
ଦେଖ ପୂର୍ବ ଦିଶାରେ ।
ନିଶା, ନିଶା, ନିଶାରେ ।
ନିଜକୁ ନ ମିଶା ରେ ।। (୧)
*
ବହୁମୂଲ୍ୟ ପରାଣ,
ବୃଥା ନୁହେ ତୁ ଜାଣ ।
ଜୀଇଁ ଶିଖ    ସୁଖେ ହସି,
ମଧୁଭରା ଆଶାରେ ।
ନିଶା, ନିଶା, ନିଶାରେ ।
ନିଜକୁ ନ ମିଶା ରେ ।। (୨)
*
ଘେନି ନିଶା ଦରବ,
ନାଶ ଯାଏ ମାନବ ।
ଏ ଦୁର୍ଗୁଣ   ଛାଡ଼ ସଦା,
ନ ବୁଡ଼ ନିରାଶାରେ ।
ନିଶା, ନିଶା, ନିଶାରେ ।
ନିଜକୁ ନ ମିଶା ରେ ।। 
ନିଶା, ନିଶା, ନିଶାରେ ।‌
ନିଜକୁ ନ ମିଶା ରେ ।। (୩)
====
ଏ ଗୀତଟି କହରୱ। (୪+୪) ୮-ମାତ୍ରା ତାଳରେ ପରିବେଷଣୀୟ ।
(ରଚନା କାଳ‌ : ତା: ୯-୫-୧୯୯୭) 
------ 

Included in 
'Kavitavali-Madhuri' (Anthology of Odia Poems) : କବିତାବଳୀ-ମାଧୁରୀ : 
https://hkmeher.blogspot.com/2026/04/l-kavitavali-anthology-of-odia-poems-by.html 

**** 

Nisha : ନିଶା (ଗୀତିକବିତା) : 
https://hkmeher.blogspot.com/2026/08/nisha-odia-song-drharekrishna-meher.html 

**** 

* Durgashtaka * दुर्गाष्टक * ଦୁର୍ଗାଷ୍ଟକ * (Devotional Odia Song: Stuti for Goddess Durga) By: Dr.Harekrishna Meher

Durgashtaka * दुर्गाष्टक * ଦୁର୍ଗାଷ୍ଟକ *
(Devotional Odia Song: Prayer for Goddess Durga)
By : Dr. Harekrishna Meher 
===
* दुर्गाष्टक *
(ओड़िआ भक्तिपरक गीत : दुर्गादेवी-स्तुति)
रचयिता : डॉ. हरेकृष्ण मेहेर
---------
* ଦୁର୍ଗାଷ୍ଟକ *
ରଚୟିତା : ଡକ୍ଟର୍ ହରେକୃଷ୍ଣ ମେହେର 
(ରାଗ - ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶାକ୍ଷରୀ) 
====== 
ଜୟ ଜୟ ଦୁର୍ଗା ମାଗୋ ! ଦୁର୍ଗତି-ହାରିଣୀ ।
କେଶରୀବାହିନୀ ଦୁଷ୍ଟ-ଦୈତ୍ୟ-ସଂହାରିଣୀ ।। (୧)
ଉମା ହୈମବତୀ ତୁହି  ଈଶ୍ୱରୀ ପାର୍ବତୀ ।
କାଳିକା ସର୍ବମଙ୍ଗଳା  ଗୌରୀ ଭଗବତୀ ।। (୨)
ଗାୟତ୍ରୀ ସାବିତ୍ରୀ ଆଦି  ବହୁ ନାମ ତୋର ।
କେବେ ଶାନ୍ତ ରୂପ ତୋର  କେବେ ମହାଘୋର ।। (୩)
ଧର୍ମରକ୍ଷା ଅର୍ଥେ ମାଗୋ ! ବିସ୍ତାରିଛୁ କାୟା ।
ଦଶଭୁଜା ଆଦିଶକ୍ତି  ଦେବୀ ମହାମାୟା ।। (୪)
ମାତା ଶକ୍ତି ଜ୍ଞାନ ବିଦ୍ୟା  ବୁଦ୍ଧି ସ୍ବରୂପରେ ।
ବ୍ୟାପି ରହିଅଛୁ ତୁହି  ସକଳ ବିଶ୍ବରେ ।। (୫)
ଜଗତ-ଜନନୀ ସର୍ବ-ବିପତ୍ତି-ନାଶିନୀ ।
ପ୍ରସନ୍ନ ମାନସେ ହୁଅ  ବର-ପ୍ରଦାୟିନୀ ।। (୬)
ଭକତ ଜନର ଦୁଃଖ  କର ନିବାରଣ ।
ତୋହରି ଚରଣେ ମାତ ! ପଶିଲି ଶରଣ ।। (୭)
ଅନୁକମ୍ପା ବହି ଦୋଷ  ଥିଲେ କ୍ଷମା କର ।
ସିଦ୍ଧ ହେଉ ମନୋବାଞ୍ଛା ପ୍ରସାଦେ ତୋହର ।। (୮)
ଏ ତୋର ଅଷ୍ଟକ ସର୍ବ  କଷ୍ଟ କରୁ ନାଶ ।
ହରେକୃଷ୍ଣ ଧ୍ୟାୟେ ମାଗୋ ! ପୂର୍ଣ୍ଣ କର ଆଶ ।। (୯)
-----
(ଇତି ଶ୍ରୀହରେକୃଷ୍ଣ-ମେହେର-ବିରଚିତ ଦୁର୍ଗାଷ୍ଟକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ‌।)
==== 
*
(ରଚନା ସମୟ : ୧୯୮୧ ମସିହା ।
ଏହି ଦୁର୍ଗାସ୍ତୁତି ଅନେକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସିନାପାଲି ଗ୍ରାମ-ସ୍ଥିତ ଶ୍ରୀଦୁର୍ଗାମନ୍ଦିରରେ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ବେଳେ ନିୟମିତ ଗାନ କରାଯାଉଥିଲା ।) 
====

(Odia Song 'Durgashtaka' in Devanagari Script)
------
* दुर्गाष्टक *
(ओड़िआ भक्तिगीत : दुर्गादेवी-स्तुति)
रचयिता : डॉ. हरेकृष्ण मेहेर 
(राग - चतुर्दशाक्षरी) 
---------
जय जय दुर्गा मागो ! दुर्गति-हारिणी ।
केशरी-बाहिनी दुष्ट-दैत्य-संहारिणी ।। (१)
उमा हैमबती तुहि  ईश्वरी पार्बती ।‌
काळिका सर्बमङ्गळा  गौरी भगबती ।। (२)
गायत्री साबित्री आदि बहु नाम तोर ।
केबे शान्त रूप तोर  केबे महाघोर ।। (३)
धर्मरक्षा अर्थे मागो ! बिस्तारिछु काया । 
दशभुजा आदिशक्ति। देबी महामाया ।।  (४)
माता शक्ति ज्ञान बिद्या बुद्धि स्वरूपरे ।
व्यापि रहिअछु तुहि  सकळ बिश्वरे ।। (५)
जगत-जननी  सर्ब-बिपत्ति-नाशिनी ।
प्रसन्न मानसे हुअ  बर-प्रदायिनी ।। (६)
भकत जनर दु:ख  कर निबारण ।
तोहरि चरणे मात ! पशिलि शरण ।। (७)
अनुकम्पा बहि दोष  थिले क्षमा कर ।
सिद्ध हेउ मनोबाञ्छा  प्रसादे तोहर ।। (८)
ए तोर अष्टक सर्ब  कष्ट करु नाश ।
हरेकृष्ण ध्याये मागो ! पूर्ण्ण कर आश ।। (९)
(इति श्रीहरेकृष्ण-मेहेर-बिरचित दुर्गाष्टक सम्पूर्ण्ण)
====
रचना काल : १९८१ ईसवी. 
==== 

Included in "KAVITAVALI-MADHURI"
(Anthology of Odia Poems)
By Dr. Harekrishna Meher
*
Link : Kavitavali-Madhuri : 
କବିତାବଳୀ-ମାଧୁରୀ :  https://hkmeher.blogspot.com/2026/04/l-kavitavali-anthology-of-odia-poems-by.html

**** 

*Durgashtaka * ଦୁର୍ଗାଷ୍ଟକ (Odia Stotra Poem) Link :
https://hkmeher.blogspot.com/2026/08/durgashtaka-devotional-odia-song-stuti.html 

***** 

Related Link : 
Sanskrit Stotra : 
SriDurgashtakam : श्रीदुर्गाष्टकम् : 
Blog Link :
https://hkmeher.blogspot.com/2009/09/durgashtakam-harekrishna-meher.html 

***** 

Sanskrit Document Link :
श्रीदुर्गाष्टकम् (संस्कृत स्तोत्र) : 
ShriDurgashtakam : 
रचयिता : हरेकृष्ण मेहेर : 
https://sanskritdocuments.org/doc_devii/durgAShTakam4.html
===
Other Link: hkmeher (Harekrishna Meher's Sanskrit Poems) :
https://sanskritdocuments.org/sanskrit/hkmeher/

**** 

ଶିବତାଣ୍ଡବ-ସ୍ତୋତ୍ର : ଓଡ଼ିଆ ପଦ୍ୟାନୁବାଦ * ଡକ୍ଟର୍ ହରେକୃଷ୍ଣ ମେହେର * SivaTandava-Stotra: Odia Version by Dr.Harekrishna Meher (Odia and Devanagari Scripts)

* ଶିବତାଣ୍ଡବସ୍ତୋତ୍ରମ୍ * 

ଓଡ଼ିଆ ପଦ୍ୟାନୁବାଦ : ଡକ୍ଟର ହରେକୃଷ୍ଣ ମେହେର 
----------

'Siva-Tandava Stotram' 
ODIA Metrical Translation by
Dr. Harekrishna Meher : 
(In both Odia and Devanagari Scripts) :
https://www.facebook.com/share/p/1ATcMxrY4q/

* 

SivaTandava-Stotram:
Odia Version Post in Odia Script:
Harekrishna Meher :
https://hkmeher.blogspot.com/2026/08/sivatandava-stotra-odia-version-by.html
------

*
SivaTandava: Original Slokas and Odia Version in Devanagari Script:
https://hkmeher.blogspot.com/2008/03/siva-tandava-stotra-oriya-version.html
****

*SivaTandava-Stotram*
---------- 
Posted here from Published Odia Book.
(Odia Version in Both Odia and Devanagari scripts presented here)
----------

* शिवताण्डवस्तोत्रम् (In Odia Script) * 
--------- 
* ଶିବତାଣ୍ଡବସ୍ତୋତ୍ରମ୍ * 
ଓଡ଼ିଆ ପଦ୍ୟାନୁବାଦ : ଡକ୍ଟର ହରେକୃଷ୍ଣ ମେହେର
(ରାଗ - ବଙ୍ଗଳାଶ୍ରୀ)
----------
(୧) 
ଜଟାରୂପୀ ବନୁଁ           ବିନିଃସୃତ ଗଙ୍ଗା-
             ନିର୍ଝରଣେ ପରିପୂତ ।
କଣ୍ଠଦେଶେ ନିଜ           ଲମ୍ବାଇ ବିଶାଳ
             ସର୍ପମାଳା ଅଦଭୁତ ।
ଡିବି ଡିବି ଡିବି            ଡମ୍ବରୁ ବାଇ ଯେ
           କଲେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତାଣ୍ଡବ । 
ନିରତେ ଆମ୍ଭର           କଲ୍ୟାଣ କରନ୍ତୁ
         ସେ ପ୍ରଭୁ ପାର୍ବତୀଧବ ।। 

----
(୨) 
ଜଟାଜୂଟରୂପୀ         କଟାହରେ ବେଗେ
             ଭ୍ରମିତ ସ୍ୱର୍ଗଗଙ୍ଗାର । 
ତରଳ ତରଙ୍ଗ-          ଭଙ୍ଗୀରେ ରୁଚିର
        ଉତ୍ତମାଙ୍ଗ ଶୋହେ ଯାର ।
ଧକ ଧକ ଧକ               ବହ୍ନି ଜଳୁଅଛି
          ଯାର ଲଲାଟ-ପଟରେ । 
ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମଉଳି        ଶିବଠାରେ ମୋର
           ମନ ରମୁ ନିରନ୍ତରେ ।। 

----
(୩) 
ଗିରୀଶ-ଜେମାଙ୍କ          ବିଳାସ-ବାନ୍ଧବ
            ଶିରୋମଣିର ଭାସ୍ବତୀ,
ଦୀପ୍ତିବଳେ ଦିଗ           ସମୁଜ୍ଜ୍ଵଳ ଦେଖି
            ପ୍ରସନ୍ନ ସଦା ଯା ମତି ।
ଯାର କୃପା-ଦୃଷ୍ଟି          ନିବାରଣ କରେ
           ଅଶେଷ ବିପତ୍ତି ଘୋର । 
ଏପରି କୌଣସି           ଦିଗମ୍ବର ତତ୍ତ୍ବେ
           ମାନସ ବିହରୁ ମୋର ।। 

----
(୪) 
ଜଟାଜୂଟଗତ             ସର୍ପଙ୍କର ଫଣା-
           ମଣିର ଆଭା ପିଙ୍ଗଳ । 
ଦିଗଙ୍ଗନା-ମୁଖେ       ବୋଳିଦିଏ ସୁଖେ
           କୁଙ୍କୁମ-ଲେପ ମଙ୍ଗଳ ।
ପ୍ରମତ୍ତ ହସ୍ତୀର         ଦୋଳାୟିତ ଚର୍ମ-
           ଉତ୍ତରୀୟେ ସ୍ନିଗ୍ଧ ବର୍ଣ୍ଣ । 
ଭୂତେଶ୍ୱର ଠାରେ      ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ
         ବିନୋଦ କରୁ ମୋ ମନ ।। 

----
(୫) 
ମହେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରମୁଖ           ଦେବତା ସମସ୍ତ
           ପ୍ରଣାମ କଲେ ବିନୀତ ।
କିରୀଟରୁ ପୁଷ୍ପ-       ରେଣୁ-ପାତେ ଯାର
            ପାଦ-ପୀଠ ଧୂସରିତ ।
ନାଗରାଜ-ହାରେ          ବିଭୂଷିତ ଯାର
            ଜଟାଜୂଟ ପରିସର । 
ଚିର ଅଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ           ଦିଅନ୍ତୁ ସେ ପ୍ରଭୁ 
          ଶିବ ଶଶାଙ୍କ-ଶେଖର ।। 

----
(୬)   
ଲଲାଟ-ଅଙ୍ଗନେ            ଜ୍ୱଳିତ ଅନଳ-
          ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ-ତେଜେ କିଞ୍ଚିତ । 
ପୁଷ୍ପେଷୁ କାମକୁ          ଭସ୍ମ କରିଛି ଯେ
            ସୁରପତି-ସୁପୂଜିତ । 
ସୁଧାମୟ ଚନ୍ଦ୍ର-             କଳା-ବିମଣ୍ଡିତ
          ମୁକୁଟରେ ଶୋଭାବନ । 
ବିରାଟ-ଲଲାଟ           ସେ ଶିବ-ମସ୍ତକ
          ହେଉ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ-ସାଧନ ।। 

----
(୭) 
କରାଳ ଲଲାଟ-            ପଟେ ଧକଧକ
            ପ୍ରକାଶି ଅନଳ-ଦ୍ୟୁତି ।
ପରଚଣ୍ଡ ବୀର             ପଞ୍ଚଶରକୁ ଯେ
           ଧ୍ୱଂସିଲେ କରି ଆହୁତି ।
ଉମା-ପୟୋଧରେ        ପତ୍ରଭଙ୍ଗୀ ପାଇଁ
             ଚିତ୍ରକର ଏକମାତ୍ର । 
ତ୍ରିନେତ୍ର ସେ ପ୍ରଭୁ      ଠାରେ ପ୍ରୀତି ଲଭୁ
           ମତି ମୋର ଦିବାରାତ୍ର ।। 

----
(୮) 
ନବ ମେଘମାଳା-         ଆଚ୍ଛାଦିତ ଘୋର
           ଅମାବାସ୍ୟା ତ୍ରିଯାମାର । 
ବ୍ୟାପକ ନିବିଡ଼              ଅନ୍ଧକାର ସମ
           ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ କଣ୍ଠ ଯାର ।
ଗଜଚର୍ମଧର                ଦେବ ବିଶ୍ୱମ୍ଭର
             ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି-ସମୁଜ୍ଜ୍ୱଳ । 
ଦିଅନ୍ତୁ ସେ ହର             ମନ୍ଦାକିନୀଧର
            ସୁଖ ସମ୍ପଦ ମଙ୍ଗଳ ।। 

----
(୯) 
ବିକଶିତ ନୀଳ            ରାଜୀବ-ରାଜିର
           ଶ୍ୟାମଳ ପ୍ରଭା ସମାନ । 
କଳଙ୍କ ଛବିରେ             ସୁଚିହ୍ନିତ ଯାର
            କଣ୍ଠଦେଶ ରାଜମାନ ।
ମଦନ-ଦାହକ              ତ୍ରିପୁର-ନାଶକ
            ଭବଭୟ-ନିବାରକ । 
ଧ୍ୟାୟେ ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞ-        ଗଜାନ୍ଧକ-ଧ୍ୱଂସୀ
           ଯମଭୀତି-ସଂହାରକ ।। 

----
(୧୦) 
ଗର୍ବ-ବିରହିତା              ପର୍ବତ-ଦୁହିତା
            ଶୋଭାରୂପୀ କଦମ୍ୱର ।
କଳିକା-ମଧୁର             ମକରନ୍ଦ-ଧାରା
           ଆସ୍ବାଦନେ ଯେ ଭ୍ରମର ।
ଭଜେ କାମଧ୍ବଂସୀ         ତ୍ରିପୁର-ବିନାଶୀ
            ସଂସାର-ବନ୍ଧ-ନିବାରୀ ।
ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞ-ଗଜ-           ଅନ୍ଧକ-ସଂହାରୀ
              ଅନ୍ତକର ଅନ୍ତକାରୀ ।। 

----
(୧୧) 
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚଞ୍ଚଳ              ଭ୍ରମିତ ସର୍ପଙ୍କ
            ଫୁଫୁକାର ଶବଦରେ ।
ଲଲାଟର ଭୀମ         ଅଗ୍ନି କ୍ରମେ କ୍ରମେ
           ବ୍ୟାପେ ଯାର ମସ୍ତକରେ । 
ଧିମି ଧିମି ଧିମି               ମୃଦଙ୍ଗର ମନ୍ଦ୍ର
            ମଙ୍ଗଳ ନାଦ କ୍ରମରେ । 
ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତାଣ୍ଡବେ          ବିଭୋଳ ଶିବଙ୍କ
           ଜୟ ହେଉ ସନ୍ତତରେ ।। 

----
(୧୨) 
ପାଷାଣେ ଆବର          ମଞ୍ଜୁଳ ଶୟନେ
           ସର୍ପେ ତଥା ମୁକ୍ତାହାରେ । 
ଅମୂଲ୍ୟ ରତନେ          ତଥା ମୃତ୍ତିକାରେ
          ମିତ୍ରେ ଅବା ଶତ୍ରୁଠାରେ ।
ତୃଣରାଶି ଅବା             ତରୁଣୀଗଣରେ
          ପ୍ରଜା ତଥା ରାଜାଠାରେ ।
ସମ ଭାବ ରଖି        କେବେ ବାମଦେବ
           ଶିବଙ୍କୁ ଭଜିବି ବାରେ ।। 

----
(୧୩) 
କେବେ ଅବା ମୁ‌ହିଁ          ନିବାସ ବିରଚି
           ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଦୀ-କୁଞ୍ଜ ଅନ୍ତରେ । 
ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଉପେକ୍ଷି           ମସ୍ତକରେ ଥାପି
            କରାଞ୍ଜଳି ବିନୟରେ ।
ବିଲୋଳ ନୟନେ         ସୁଲଲାଟ ଚନ୍ଦ୍ର-
          ମୌଳି-ପଦେ ରଖି ଲୟ ।
ଶିବ ଶିବ ମନ୍ତ୍ର            ଉଚ୍ଚାରି ବଦନେ
           ସୁଖେ ଯାପିବି ସମୟ ।। 

----
(୧୪) 
ଏରୂପେ କଥିତ           ଉତ୍ତମୋତ୍ତମ ଏ
           ସ୍ତବ ପଢ଼େ ଯେଉଁ ଜନ ।
ସ୍ମରଣ କରଇ            ଅବା ବର୍ଣ୍ଣଇ ସେ
           ରହେ ନିତି ଶୁଦ୍ଧ ମନ ।
ଅଚିରେ ଶଙ୍କର-     ଭକ୍ତି ଲଭେ ମୋଦେ,
            ନ ପାଏ ବିରୁଦ୍ଧ ଗତି ।
ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମୋହ       ନାଶ ଯାଏ ଯେଣୁ
          ଶିବେ ହେଲେ ଦୃଢ଼ ମତି ।। 

----
(୧୫) 
ପୂଜାଶେଷକାଳେ  ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଯେ ବା
            ଦଶାନନ-ବିରଚିତ । 
ଏ ଶିବପୂଜନ-              ବିଷୟକ ସ୍ତବ
           ପାଠ କରେ ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତ ।
ଶମ୍ଭୁ-ଆରାଧନେ          ରଥ-ଗଜ-ଅଶ୍ୱ-
            ସମ୍ପନ୍ନ ସତତ ସ୍ଥିର ।
ବିପୁଳ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ       ଲଭେ ସେ ସାଧକ
          ହର-ପ୍ରସାଦେ ଅଚିର ।। 

----
(୧୬) 
(ଅନୁବାଦକୀୟ ଉପସଂହାର)
ମହାଦେବଙ୍କର         ତାଣ୍ଡବ ଦର୍ଶନେ
           ବିମୁଗ୍ଧ ଲଙ୍କାଧିପତି । 
ବିରଚିଲେ ଶ୍ଲୋକେ     ଏ ଶିବତାଣ୍ଡବ
           ପ୍ରକାଶି ଦୃଢ଼ ଭକତି ।
ଇଂରାଜୀ ମସିହା        ଊଣାଇଶ ଶହ 
           ସତସ୍ତରୀ ନଭେମ୍ବର,
ସପତ ଦିବସେ       ଚନ୍ଦ୍ର ବାରେ ଏହା
           ଅନୂଦିତ ପଦ୍ୟାକାର ।
ପ୍ରଭୁ ବିଶ୍ବନାଥ        ଅନୁଗ୍ରହେ କାଶୀ
          ହିନ୍ଦୁ ବିଶ୍ବବିଦ୍ୟାଳୟେ,
ସଂସ୍କୃତ ବିଭାଗେ ଗବେଷଣା କାର୍ଯ୍ୟେ
          ରତ ମୁହିଁ ଏ ସମୟେ ।
କାଶୀବିଶ୍ଵନାଥ         ସର୍ବ ମନୋରଥ
          କରିବେ ଶୁଭେ ପୂରଣ । 
ଧ୍ୟାୟେ ହରେକୃଷ୍ଣ  ମେହେର ସେ ହର-
           ମଞ୍ଜୁଳ-ପଦ୍ମ-ଚରଣ ।।  

*******

* SivaTandava-Stotram * 

Odia Version by Harekrishna Meher 

(in Devanagari Script) 

------

* शिवताण्डवस्तोत्रम् * 

ओड़िआ पद्यानुवाद : डा. हरेकृष्ण मेहेर 

(राग - बंगलाश्री) 

---------- 

(१) 

जटारूपी बनुँ           बिनिःसृत गङ्गा- 

             निर्झरणे परिपूत ।

कण्ठदेशे निज          लम्बाइ बिशाळ 

            सर्पमाळा अदभुत । 

डिबि डिबि डिबि         डम्बरु बाइ य़े 

          कले प्रचण्ड ताण्डब ।

निरते आम्भर           कल्याण करन्तु 

            से प्रभु पार्बतीधब ।।

---- 

(२) 

जटाजूटरूपी                कटाहरे बेगे 

            भ्रमित स्वर्गगङ्गार । 

तरळ तरङ्ग-                भङ्गीरे रुचिर 

            उत्तमाङ्ग शोहे य़ार । 

धक धक धक          बह्नि जळुअछि 

             य़ार ललाट-पटरे ।

से चन्द्रमउळि             शिबठारे मोर 

             मन रमु निरन्तरे ।।

---- 

(३) 

गिरीश-जेमाङ्क     बिळास-बान्धब 

           शिरोमणिर भास्वती ।

दीप्तिबळे दिग       समुज्ज्वळ देखि 

            प्रसन्न सदा य़ा मति ।

य़ार कृपा-दृष्टि            निबारण करे 

            अशेष बिपत्ति घोर ।

एपरि कौणसि           दिगम्बर तत्त्वे 

             मानस बिहरु मोर ।।

---- 

(४) 

जटाजूटगत            सर्पङ्कर फणा- 

          मणिर आभा पिङ्गळ ।

दिगङ्गना-मुखे          बोळिदिए सुखे 

          कुङ्कुम-लेप मङ्गळ ।

प्रमत्त हस्तीर            दोळायित चर्म- 

          उत्तरीये स्निग्ध बर्ण ।

भूतेश्वर ठारे               अद्भुत भाबरे 

          बिनोद करु मो मन ।।

---- 

(५) 

महेन्द्र प्रमुख              देबता समस्त 

            प्रणाम कले बिनीत ।

किरीटरु पुष्प-           रेणु-पाते य़ार 

             पाद-पीठ धूसरित ।

नागराज-हारे             बिभूषित य़ार 

              जटाजूट परिसर ।

चिर अइश्वर्य़्य           दिअन्तु से प्रभु 

         शिब शशाङ्क-शेखर ।।

---- 

(६) 

ललाट-अङ्गने           ज्वळित अनळ- 

         स्फुलिङ्ग-तेजे किञ्चित ।

पुष्पेषु कामकु          भस्म करिछि य़े 

             सुरपति-सुपूजित ।

सुधामय चन्द्र-        कळा-बिमण्डित 

             मुकुटरे शोभाबन ।

बिराट-ललाट           से शिब-मस्तक 

            हेउ ऐश्वर्य्य़-साधन ।।

---- 

(७) 

कराळ ललाट-              पटे धकधक 

          प्रकाशि अनळ द्युति ।

परचण्ड बीर               पञ्चशरकु य़े 

         ध्वंसिले करि आहुति । 

उमा-पयोधरे               पत्रभङ्गी पाइँ 

             चित्रकर एकमात्र ।

त्रिनेत्र से प्रभु             ठारे प्रीति लभु 

           मति मोर दिबारात्र ।‌। 

---- 

(८) 

नब मेघमाळा-          आच्छादित घोर 

          अमाबास्या त्रिय़ामार ।

ब्यापक निबिड़          अन्धकार सम 

          श्यामबर्ण्ण कण्ठ य़ार ।

गजचर्मधर                 देब बिश्वम्भर 

        चन्द्रकान्ति-समुज्ज्वळ ।

दिअन्तु से हर            मन्दाकिनीधर 

           सुख सम्पद मङ्गळ ।।

---- 

(९) 

बिकशित नीळ           राजीब-राजिर 

          श्यामळ प्रभा समान ।

कळङ्क छबिरे          सुचिह्नित य़ार 

            कण्ठदेश राजमान ।

मदन-दाहक               त्रिपुर-नाशक 

            भबभय-निबारक । 

ध्याये दक्षय़ज्ञ-       गजान्धक-ध्वंसी 

           य़मभीति-संहारक ।।

---- 

(१०) 

गर्ब-बिरहिता              पर्बत-दुहिता 

           शोभारूपी कदम्बर ।

कळिका-मधुर           मकरन्द-धारा 

           आस्वादने य़े भ्रमर । 

भजे कामध्वंसी        त्रिपुर-बिनाशी 

          संसार-बन्ध-निबारी ।

दक्षय़ज्ञ-गज-          अन्धक-संहारी 

          अन्तकर अन्तकारी ।।

---- 

(११) 

अत्यन्त चञ्चळ       भ्रमित सर्पङ्क 

              फुफुकार शबदरे ।

ललाटर भीम           अग्नि क्रमे क्रमे 

            ब्यापे य़ार मस्तकरे ।

धिमि धिमि धिमि          मृदङ्गर मन्द्र 

              मङ्गळ नाद क्रमरे ।

प्रचण्ड ताण्डबे     बिभोळ शिबङ्क 

              जय हेउ सन्ततरे ।।

---- 

(१२) 

पाषाणे आबर            मञ्जुळ शयने 

           सर्पे तथा मुक्ताहारे ।

अमूल्य रतने             तथा मृत्तिकारे 

           मित्रे अबा शत्रुठारे ।

तृणराशि अबा              तरुणीगणरे 

          प्रजा तथा राजाठारे । 

सम भाब रखि            केबे बामदेब 

         शिबङ्कु भजिबि बारे ।।

---- 

(१३) 

केबे अबा मुहिँ           निबास बिरचि 

           स्वर्णदी-कुञ्ज अन्तरे ।

दुर्बुद्धि उपेक्षि            मस्तकरे थापि 

            कराञ्जळि बिनयरे ।

बिलोळ नयने            सुललाट चन्द्र-

           मौळि-पदे रखि लय । 

शिब शिब मन्त्र          उच्चारि बदने 

           सुखे य़ापिबि समय ।।

---- 

(१४) 

एरूपे कथित              उत्तमोत्तम ए 

           स्तब पढ़े य़ेउँ जन । 

स्मरण करइ             अबा बर्ण्णइ से 

            रहे निति शुद्ध मन । 

अचिरे शङ्कर-       भक्ति लभे मोदे, 

           न पाए बिरुद्ध गति । 

प्राणीङ्कर मोह        नाश य़ाए य़ेणु 

           शिबे हेले दृढ़ मति ।।

----

(१५) 

पूजाशेषकाळे       सन्ध्याबेळे य़े बा 

            दशानन-बिरचित ।

ए शिबपूजन-           बिषयक स्तब 

           पाठ करे शुद्धचित्त ।

शम्भु-आराधने         रथ-गज-अश्व- 

           सम्पन्न सतत स्थिर ।

बिपुळ ऐश्वर्य़्य         लभे से साधक 

           हर-प्रसादे अचिर ।। 

---- 

(१६) 

(अनुवादकीय उपसंहार)

महादेबङ्कर           ताण्डब दर्शने 

          बिमुग्ध लङ्काधिपति ।

बिरचिले श्लोके      ए शिबताण्डब 

          प्रकाशि दृढ़ भकति । 

इंग्राजी मसिहा        ऊणाइश शह 

            सतस्तरी नभेम्बर, 

सपत दिबसे           चन्द्र बारे एहा 

            अनूदित पद्याकार ।

प्रभु विश्वनाथ         अनुग्रहे काशी 

            हिन्दु विश्वविद्यालये, 

संस्कृत विभागे     गवेषणा कार्य़्ये 

            रत मुहिँ ए समये । 

काशीविश्वनाथ         सर्ब मनोरथ 

           करिबे शुभे पूरण । 

ध्याये हरेकृष्ण           मेहेर से हर- 

          मञ्जुळ-पद्म-चरण ।। 

======= 

Translation Date:
7 November 1977.
*
Book First Published in 1978
By Bani Bhandar, Brahmapur, Ganjam, Odisha.
Later on several editions published.
----------
Related Link :  (SivaTandava with Original Sanskrit Slokas):
http://hkmeher.blogspot.com/2008/03/siva-tandava-stotra-oriya-version.html
=======

Other Links : 

Biodata (English) : Harekrishna Meher :
http://hkmeher.blogspot.com/2012/06/brief-biodata-english-dr-harekrishna.html
*
Biodata: English (Web Version) :
https://hkmeher.blogspot.com/2012/06/brief-biodata-english-dr-harekrishna.html?m=0
------
Biodata (Hindi): Harekrishna Meher:
https://tapasvini-kavya.blogspot.com/2021/05/biodata-h

https://tapasvini-kavya.blogspot.com/2021/05/biodata-hindi-dr-harekrishna-meher.html 

***** 

'O Saathi Re, Tere Bina Bhi Kya Jina' (Female Song): Sanskrit Version Lyrics (ओ सङ्गिन् रे ! त्वया विनापि किं जीवनम् ) By Dr.Harekrishna Meher

ओ साथी रे ! तेरे बिना भी क्या जीना * 

Sanskrit Version Lyrics of Original Hindi Song : 

"O Saathi Re, Tere Bina Bhi Kya Jina" (2-Female Tone) 

* 

Sanskrit Translation by  

Dr.Harekrishna Meher :  

 ओ सङ्गिन्  रे ! त्वया विनापि किं जीवनम् * 

(As per Original Hindi Tune) 

=====

Song Credits and Acknowledgements : 

------ 

ओ साथी रे ! तेरे बिना भी क्या जीना *

चलचित्र : मुक़द्दर का सिकन्दर  (१९७८) *  

गीतकार : अनजान * 

संगीतकार : कल्याणजी आनन्दजी * 

गायक : आशा भोंसले *

====

मूल हिन्दी गीत (नारी-स्वर) : 

-----------

ओ साथी रे, तेरे बिना भी क्या जीना । 

फूलों में  कलियों में 

सपनों की गलियों में, 

तेरे बिना कुछ कहीं ना । 

तेरे बिना भी क्या जीना ।। (०) 

* 

जाने कैसे अनजाने में 

आन बसा कोई प्यासे मन में । 

सब कुछ अपना खो बैठे हम 

पागल मन के पागलपन में । 

दिल के अफ़साने 

मैं जानूं  तू जाने, 

और ये जाने कोई ना । 

तेरे बिना भी क्या जीना ।। (१)

* 

हर धड़कन में प्यास है तेरी 

सांसों में तेरी खुशबू है । 

इस धरती से उस अम्बर तक 

मेरी नज़र में तू ही तू है । 

प्यार ये टूटे ना, 

तू मुझसे रूठे ना, 

साथ ये छूटे कभी ना । 

तेरे बिना भी क्या जीना ।। (२)

* 

तुझ बिन जोगन मेरी रातें 

तुझ बिन मेरे दिन बंजारे । 

मेरा जीवन जलती धूनी 

बुझे-बुझे मेरे सपने सारे । 

तेरे बिना मेरी,  

मेरे बिना तेरी, 

ये ज़िन्दगी ज़िन्दगी ना । 

तेरे बिना भी क्या जीना ।। (३) 

***** 

Sanskrit Version Lyrics: 

ओ साथी रे, तेरे बिना भी क्या जीना (नारी-स्वर)

(As per Original Hindi Tune)

संस्कृत-गीतानुवादक: - डॉ. हरेकृष्ण-मेहेर: 

==== 

ओ सङ्गिन् रे ! 

त्वया विनापि किं जीवनम् । 

सूनेषु कलिकासु 

स्वप्नानां रथ्यासु 

न त्वां विना किञ्चित् क्वैवम् । 

त्वया विनापि किं जीवनम् ।। (०) 

* 

ज्ञातं न कथम्, अज्ञातेन वै 

एत्यावसत् को मे चित्ते सतृष्णे ।

सकलं विस्मृतं मया स्वकीयं 

मत्त-मनसो वै  मत्ततायां मे । 

हृद्-गाथाजातम् 

जानेऽहं वेत्सि त्वम्, 

नापरो वेत्ति कोऽपीदम् । 

त्वया विनापि किं जीवनम् ।। (१) 

* 

प्रतिस्पन्दनं मे तावकी तृष्णा,

श्वासे व्याप्तं ते सौगन्धम् । 

एतद्-भूमित: तद्-व्योम यावत् 

नेत्रे मदीये  त्वं भासि त्वम् । 

प्रेम नो स्याद् भग्नम्, 

रुष्य मे नैव त्वम्,  

नो कदा छिन्न: सङ्गोऽयम् । 

त्वया विनापि किं जीवनम् ।। (२) 

* 

त्वां विना योगिनी 

सर्वा निशा मे, 

यायावरा मे त्वां विना दिवसा: । 

जीवितं मम पावक-ज्वाला,   

स्वप्ना: सर्वा मे निर्वाणविरसा: । 

मां विना ते नूनम्, 

त्वां विना मे नूनम्, 

नो जीवितं जीवितमिदम् । 

त्वया विनापि किं जीवनम् ।। (३) 

====== 

Translation done during August 2024. 

* 

Translated for popularisation with service to Sanskrit and the nation. 

=== 

Related Link : 

Chalachitra-Gita-Sanskritaayanam : चलचित्र-गीत-संस्कृतायनम् :  

(Anthology of Sanskrit Versions of Film Songs) Link : http://hkmeher.blogspot.com/2017/05/chalachitra-gita-sanskritayanam.html 

* 

BlogPost : 
Sanskrit Version Lyrics of
"O Saathi Re, Tere Bina Bhi Kya Jina" (Female Song): Link : 
https://hkmeher.blogspot.com/2026/07/o-saathi-re-tere-bina-bhi-kya-jina.html 

* Facebook2 Post : 
https://www.facebook.com/share/p/14j53HvXcHZ/
==== 

Sanskrit Version Lyrics of
"O Saathi Re, Tere Bina Bhi Kya Jina" (Male Song): Link :
https://hkmeher.blogspot.com/2026/07/sanskrit-version-of-o-saathi-re-tere.html  

* Facebook2 Post : 
https://www.facebook.com/share/p/1BqPoCQhU8/
==== 

Related Links : 
Biodata (English) : Harekrishna Meher :
http://hkmeher.blogspot.com/2012/06/brief-biodata-english-dr-harekrishna.html
*
Biodata: English (Web Version) :
https://hkmeher.blogspot.com/2012/06/brief-biodata-english-dr-harekrishna.html?m=0
------
Biodata (Hindi): Harekrishna Meher:
https://tapasvini-kavya.blogspot.com/2021/05/biodata-hindi-dr-harekrishna-meher.html 

*****