Sunday, September 12, 2021

Svasti-Vaachana-Gitika (स्वस्तिवाचन-गीतिका): Dr.Harekrishna Meher

* Svasti-Vaachana-Gitika * 
(Original Sanskrit Song) 
By Dr. Harekrishna Meher 
------------- 
* स्वस्तिवाचन-गीतिका *
रचयिता - डा. हरेकृष्ण-मेहेर: 
======== 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्,  स्वस्तिवाचनम् । 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम् ।। (०) 
*
स्वमातृभूमी भारत-राष्ट्रम्, 
जगत्यर्चितं चर्चित-शास्त्रम् । 
धाम सुधान्यं कला-निधानम्, मणी-काञ्चनम् ।
सदा तदर्थं हृदा वन्दनम्, स्वस्तिवाचनम् । 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम् ।। (१) 
*
भारतीय-संस्कृतेर्महत्त्वम्, 
मानवताया दर्शन-तत्त्वम् । 
इहैक-नीड़ं विश्वजनीनम्, शाश्वतं धनम् ।  
सदा तदर्थं सद्-विवेचनम्, स्वस्तिवाचनम् । 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम् ।। (२) 
ध्वजं त्रिरङ्गं देश-गौरवम्, 
समता-मैत्री-शान्ति-वैभवम् । 
राजते रम्यं सौम्य-पावनम्, शौर्य-केतनम् ।  
सदा तदर्थं मुदा वन्दनम्, स्वस्तिवाचनम् । 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम् ।। (३)
भारते त्रयी सैन्यवाहिनी, 
सैव वैरिणां दैन्यदायिनी । 
देश-रक्षणे दत्त-जीवनम्, सत्प्रयोजनम् । 
अस्ति तदर्थं हार्द-वन्दनम्, स्वस्तिवाचनम् । 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम् ।। (४) 
भारतभूति-र्गिरा संस्कृतम्, 
भाषा-जननी जनैरादृतम् । 
नित्य-नूतनं युग-स्पन्दनम्, सुधासेचनम् ।
अस्ति तदर्थम्, आस्तिकायनम्, स्वस्तिवाचनम् । 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम् ।। (५) 
विश्वमङ्गला विविधा विद्या, 
सादर-वेद्या  सदानवद्या । 
ज्ञानमुज्ज्वलं तमोनाशनम्, दिव्य-लोचनम् । 
अस्ति तदर्थं समाराधनम्, स्वस्तिवाचनम् । 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम् ।। (६) 
आद्य-गुरुवरौ मातापितरौ, 
सन्तान-हिते नित्य-तत्परौ । 
तयो: सुगन्धं परमानन्दम्, प्रेम-बन्धनम् । 
अस्ति तदर्थं भक्ति-पूजनम्, स्वस्तिवाचनम् । 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम् ।। (७) 
हन्ति गुरुर्वै हृदय-ध्वान्तम्, 
ज्वालयन् सदा ज्ञान-सुदीपम् । 
मार्गदर्शनं शुभालोकनम्, दोषमोचनम् । 
तस्मै नमनं साभिवादनम्, स्वस्तिवाचनम् । 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम् ।। (८) 
चराचरमिदं येन निर्मितम्, 
ऊर्मिल-नादं रम्य-नामितम् । 
स हि परमेश: सदा नमस्य:, भक्तिभाजनम् । 
सदा तदर्थं सुनीराजनम्, स्वस्तिवाचनम् । 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम् ।। (९) 
नारी-पुरुषौ रथे द्वि-चक्रम्, 
द्वयो: साध्यते गृहस्थ-लक्ष्यम् । 
सृष्टि-विधाने सन्निबन्धनम्, सुसङ्कल्पनम् । 
अस्ति तदर्थं भाव-चन्दनम्,  स्वस्तिवाचनम् । 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम् ।। (१०)  
सुरसा भव्या: प्रतिमा देव्या:, 
वहन्ति महिला गुणान् पृथिव्या: ।
सुन्दरताया: सन्निदर्शनम्, स्वान्त-मोहनम् । 
अस्ति तदर्थं प्रणत्यर्च्चनम्, स्वस्तिवाचनम् । 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम् ।। (११) 
प्रकृतेर्जन्या  वन्य-सम्पदा, 
उद्भित्-सकला लोक-जीवदा । 
स्थल-जल-नभगं जगन्मण्डनम्, समं साधनम् । 
अस्ति तदर्थं काम्य-सेवनम्, स्वस्तिवाचनम् । 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम् ।। (१२)  
पर्यावरणे सौख्य-कारणे, 
प्राणिगणानां प्राण-धारणे । 
भाव्यं सुस्थं चित्त-मार्जनम् , द्वेष-वर्जनम् । 
अस्ति तदर्थं शान्ति-साधनम्, स्वस्तिवाचनम् । 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम् ।। (१३) 
प्रिय-सङ्गीतं रामणीयकम्, 
साहित्य-कला-नाटकादिकम् । 
सुप्रसादनं रसास्वादनम्, मनोमोदनम् । 
अस्ति तदर्थं स्ववातायनम्, स्वस्तिवाचनम् । 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम् ।। (१४) 
सन्त: समाज-सुसंस्कारका:,
सन्ति लेखका दिशां दर्शका: ।  
सुप्रतिभाया नव्य-सर्जनम्, समुद्भावनम् ।
अस्ति तदर्थं पुण्य-चिन्तनम्, स्वस्तिवाचनम् । 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम् ।। (१५) 
वैज्ञानिकाश्च वर-क्रीड़का:, 
देश-सम्मान-समुन्नायका: । 
विविधे क्षेत्रे महदवदानम्, यशोवर्धनम् । 
अस्ति तदर्थं साभिनन्दनम्, स्वस्तिवाचनम् । 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम् ।। (१६)
स्वस्तिवाचका भारतार्च्चका:, 
लोक-हितार्थं लग्न-मनस्का: । 
कृते च तेषां ससम्माननम्, सुवर्धापनम् । 
अस्ति तदर्थं पूत-भावनम्, स्वस्तिवाचनम् । 
स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम्, स्वस्तिवाचनम् ।। (१७)  
===== 
(इयं गीतिका कहरवा-तालस्य मध्यलयेन परिवेषणीया ।) 
* * * 

(From Original Sanskrit Gitikavya * Svasti-Kavitanjalih * 
of Harekrishna Meher) 
= = = = 

Svasti-Kavitanjalih (Sanskrit Gitikavya): स्वस्तिकविताञ्जलि: : 

https://hkmeher.blogspot.com/2022/07/svasti-kavitanjalih-sanskrit-gitikavya.html

= = = = 

* स्वस्तिवाचन-गीतिका *  : 

मूल संस्कृत रचयिता : डॉ. हरेकृष्ण मेहेर 

हिन्दी भावानुवाद : डॉ. हरेकृष्ण मेहेर  : 

Link

===== 

Posted in Sanskrit Documents Site also : 
https://sanskritdocuments.org/doc_z_misc_general/svastivAchanagItikA.html 

======



Saturday, August 28, 2021

INTERVIEW with Dr. Harekrishna Meher: By Sri Sunil Joshi: All India Radio Delhi: Sanskrit Saptahiki Program: June 2021

SPECIAL INTERVIEW with 
Dr. HAREKRISHNA MEHER 
(Modern Poet and Retired Sanskrit Prof. Higher Education, Odisha) 
Interviewer : Sri SUNIL JOSHI 
In "Sanskrita-Saptahiki" Program, 
ALL INDIA RADIO, DELHI. 
Broadcast on FM Gold Channel on 12 June 2021, Saturday at 11.20 am. 
Recast on 13 June 2021, Sunday at 11.20 am.
*
Courtesy : Thanks and Gratitude to 
All India Radio, Delhi. 
Video Provided by: Sri Sunil Joshi. 
Video Edited by: Dr. Harekrishna Meher 
==== 
Video : YouTube Link : 
HKMeher Channel: 
======= 
विशेष-साक्षात्कार: - 
आधुनिक-कविना डा. हरेकृष्ण-मेहेरेण साकम् । 
उपस्थापना : श्रीमान् सुनील: जोशी * 
आकाशवाणी दिल्ली. 
"संस्कृत-साप्ताहिकी" कार्यक्रमे 
१२ जून् २०२१ दिनाङ्के दिवा ११.२० वादने प्रसारित: । 
पुनः प्रसारित: १३ जून् २०२१ दिनाङ्के रविवासरे ११.२० वादने । 
* 
कृतज्ञता-ज्ञापनम् : आकाशवाणी दिल्ली । 
वीडियो सम्पादना-प्रस्तुति: - डा. हरेकृष्ण-मेहेर: 
===== 

Related Links : 
Facebook: 
Twitter Link: 
Interview in 'Bartika' Magazine (Hindi Version): 
Sanskrit Saptahiki: Akashvani Delhi Interview: 
*
Biodata (English) : 
Contributions to Sanskrit Literature : 

===== 
Translated Works: 
*  
Complete Tri-lingual Tapasvini Mahakavya : 
Kosali Meghaduta : 
Meghaduta (Odia Version): 
Jahaan Daal Daal Par : Sanskrit Version Song : 
*
 
चलचित्र गीत-संस्कृतायनम् : 
===== 

Related Interview Links : 
= = = = 


Tuesday, August 3, 2021

Sansaar Ki Har Shay Ka : Sanskrit Version (एकैक-पार्थिव-विषये): Dr. Harekrishna Meher

Original Hindi Film Song : 
संसार की हर शय का *  
‘Sansaar Ki Har Shay Ka’ * Film ‘Dhund’ (1973) 
Sanskrit Translation by :  Dr. Harekrishna Meher 
(As per Original Hindi Tune) 
Sanskrit Version Lyrics : एकैक-पार्थिव-विषये * 
‘Ekaika-Paarthiva-Vishaye’ *  
= = = = = = = = 
 
मूलहिन्दीगीत : संसार की हर शय का *  
(चलचित्रम् : धुंध, १९७३) 
मूलस्वरानुकूल-संस्कृतानुवादकः - डॉ. हरेकृष्ण-मेहेरः 
= = = = = = 
एकैक-पार्थिव-विषये, इयती वै कथास्त्येवम् । 
धूमिकात एवागमनम्, अधिधूमिकं प्रस्थानम् ॥ (०) 
*
मार्गो नु कुतस्त्योऽयम्, मार्गोऽस्ति क्व यावदयम् । 
यात्री न कोऽपि गुह्यं  समवैति न वेत्तीदम् ॥ (१) 
*
एक-निमिषस्य पक्ष्मणि वै, भुवनं स्थितं विश्वमिदम् । 
निमिष-निमीलनं यावत्, क्रीड़ा-सकलं रम्यम् ॥ (२) 
*
को वेद किं कस्मिन् निमिषे, क्व विवर्त्ते वा किं घटनम् । 
अस्मिन् पथे हे यात्रिन् !  व्याजो विवर्त्त-सर्वम् ॥ (३) 
*
सर्वे वयं क्रीड़नकम्, एक-क्रीड़कस्य ह्येवम् । 
येनाद्य शत-शतवर्षं  क्रीड़ा रचनीयेयम् ॥ (४)  
*
लालालाऽला लाला लालालाऽ, लालालाऽलाऽ लालालालाऽ । 
लालालाऽला लालालाऽलाऽ, लालालाऽ लालाऽला लाऽला ॥ 
= = = = = = = = 

 (Translated for popularisation and service to Sanskrit and the nation. 
Courtesy and Acknowledgements:  Film * Dhund’ (1973)    
= = = = = 
YouTube Video : 
====== 
FaceBook : Link : 
= = = = = = = = 

हिन्दीगीत : संसार की हर शय का ‍*   
चलचित्र : धुंध (१९७३) *  
गीतकार : साहिर लुधियानवी * 
सङ्गीतकार : रवि *  
गायक : महेन्द्र कपूर  * 
= = = = = = = = = 
संसार की हर शय का  इतना ही फसाना है । 
एक धुंध से आना है, एक धुंध से जाना है ॥ (०) 
*
ये राह कहाँसे है, ये राह कहाँ तक है । 
ये राज कोई राही, समझा है न जाना है ॥ (१) 
*
एक पल की पलक पर है, ठहरी हुई ये दुनिया । 
एक पल के झपकने तक, हर खेल सुहाना है ॥ (२) 
*
क्या जाने कोई किस पल, किस मोड़ पे क्या बीते । 
इस राह में ऎ राही !  हर मोड़ बहाना है ॥ (३) 
*
हमलोग खिलोने हैं, एक ऎसे खिलाड़ी के । 
जिसको अभी सदियों तक, ये खेल रचाना है ॥ (४) 
*
लालालाऽला लाला लालालाऽ, लालालाऽलाऽ लालालालाऽ । 
लालालाऽला लालालाऽलाऽ, लालालाऽ लालाऽला लाऽला ॥ 
= = = = = = = 
Related Links : 
‘Chalachitra-Gita-Sanskritaayanam’: चलचित्र-गीत-संस्कृतायनम्  :
Link : 

* * * 
Biodata : Dr. Harekrishna Meher : 
* * * 
YouTube Videos (Search): Dr. Harekrishna Meher : 
* * * 
VIDEOS of Dr.Harekrishna  Meher : 
Link : 
* * * 
Dr. Harekrishna Meher on Radio and Doordarshan Channels: 
= = = = = = 
अनुवादः  - दिनाङ्कः 23 /June/ 2021. 
====== 

Saturday, May 29, 2021

BIODATA (HINDI): Dr. Harekrishna Meher. डा. हरेकृष्ण मेहेर : परिचय-पत्रिका

परिचय-पत्रिका  : डॉ. हरेकृष्ण मेहेर  
- - - - - - - - - - -  

विशेष विवरण के लिये द्रष्टव्य : ENGLISH : Biodata :

http://hkmeher.blogspot.in/2012/06/brief-biodata-english-dr-harekrishna.html

*

Works and Achievements : Biodata Details : 

http://hkmeher.blogspot.com/2007/07/my-biodata.html

.......

डॉ. हरेकृष्ण मेहेर 


जन्म-दिनांक : ५ मई १९५६ 
जन्मस्थान : सिनापालि (ओड़िशा) 
पिता : कवि नारायण भरसा मेहेर 
माता : श्रीमती सुमती देवी 
पत्‍नी : श्रीमती कुन्तला कुमारी मेहेर   
मातृभाषा : ओड़िआ 
राष्ट्रीयता : भारतीय * 

शिक्षा :
--------
* सिनापालि उच्च विद्यालय, माध्यमिक शिक्षापरिषद्, ओड़िशा से 
माट्रिकुलेशन् (१९७१, प्रथम श्रेणी); 
* गङ्गाधर मेहेर महाविद्यालय, सम्बलपुर विश्वविद्यालय से 
प्राक्-विश्वविद्यालय (पी.यू.) - (१९७२) एवं प्रथम वर्ष डिग्री कला (१९७३, प्रथम श्रेणी); 
* रेवेन्शा महाविद्यालय कटक में अध्ययन पूर्वक उत्कल विश्वविद्यालय से
बी.ए. संस्कृत अनर्स, प्रथम श्रेणी में प्रथम (१९७५) ; 
* बनारस हिन्दु विश्वविद्यालय से तीन उपाधियाँ * *  एम्.ए. संस्कृत, प्रथम श्रेणी में प्रथम, स्वर्णपदक प्राप्त (१९७७),
* पीएच्.डी. संस्कृत (१९८१), डिप्लोमा इन् जर्मन् (१९७९). 

* विशेष विषय : भारतीय दर्शन । 
* पीएच्.डी. शोध-विषय : Philosophical Reflections in the Naishadhacharita.

* बी.ए. संस्कृत आनर्स में सर्वोच्च स्थान अधिकार हेतु 
   रेवेन्शा महाविद्यालय से जगन्नाथ मिश्र स्मारकी पुरस्कार प्राप्त । 

* एम्.ए. संस्कृत परीक्षा में सर्वोच्च स्थान प्राप्ति हेतु 
   बनारस हिन्दु विश्वविद्यालय-स्वर्णपदक, श्रीकृष्णानन्द पाण्डेय सहारनपुर-स्वर्णपदक, 
   काशीराज-पदक एवं पुरस्कार से सम्मानित । 

* अध्यापक, कवि, गवेषक, समालोचक, प्राबन्धिक, गीतिकार, स्वर-रचनाकार, 
    सुवक्ता एवं सफल अनुवादक के रूप में परिचित । 

* ओड़िआ, हिन्दी, अंग्रेजी, संस्कृत एवं कोशली – पाँच भाषाओं में मौलिक लेखन 
   तथा अनेक श्रेष्ठ काव्यकृतियों के छन्दोबद्ध अनुवाद । 

* राष्ट्रीय एवं अन्तर्राष्ट्रीय स्तर की पत्रपत्रिकाओं में शोधलेख, प्रबन्ध और कविता आदि प्रकाशित । 
* अनेक मौलिक और अनूदित पुस्तकें प्रकाशित । 

* अन्तर्जाल पर अनेक पत्रिकाओं में तथा अपने वेब्‌साइट् में कई लेख प्रकाशित । 

* विश्वसंस्कृत-सम्मेलनों, राज्यस्तरीय अनेक सम्मेलनों एवं संगोष्ठियों में 
   शोधलेख परिवेषण तथा कवि-सम्मेलनों में सक्रिय योगदान ।

* संस्कृत के सरलीकरण और आधुनिकीकरण की दिशा में विशेष प्रयत्नशील । 
* अपने उद्भावित मौलिक छन्दों में आधुनिक संस्कृत गीति-रचना तथा स्वर-रचना ।

* आकाशवाणी-दूरदर्शन आदि में लेख, परिचर्चा और कविताएँ प्रसारित । 

* डीडी न्यूज् - चैनल दिल्ली के  'वार्तावली' कार्यक्रम में अनेक हिन्दी चलचित्र-गीतों के स्वकृत संस्कृत गीतानुवाद वीडियो प्रसारित एवं यू-ट्यूब् पर स्थापित ।

* पितामह दिवंगत कवि मनोहर मेहेर पश्चिम ओड़िशा के “गणकवि” के रूप में सुपरिचित । 
   कवि-परम्परा से मौलिक सर्जनात्मक-प्रतिभासम्पन्न डॉ. मेहेर की भाषा-साहित्य एवं 
   सङ्गीत कला में विशष अभिरुचि । आधुनिक संस्कृत साहित्य के अन्यतम गीतिकवि के रूप में प्रतिष्ठित ।

* कई उपलक्ष्यों में स्वरचित संस्कृत-गीतियाँ एवं कोशली गीत एकल तथा वृन्दगान के 
   रूप में परिवेषित । 

* हाथरस  उत्तरप्रदेश की लोकप्रिय ‘संगीत’ पत्रिका में अपनी मौलिक नवीन छन्दोबद्ध 
   संस्कृत गीतियों सहित स्वरचित स्वरलिपियाँ प्रकाशित । 
   प्रसिद्ध संगीतकार पण्डित एच्. हरेन्द्र जोशी- रचित स्वरलिपियाँ भी वहाँ प्रकाशित । 
   डॉ. मेहेर-कृत संस्कृत गीत “नववर्ष-गीतिका” की आडियो कैसेट् एवं वीडियो कैसेट् 
   मध्यप्रदेश की रतलाम एवं जावरा आदि नगरियों में स्थानीय टी.वी. चैनलों पर प्रसारित । 

* कुछ विश्वविद्यालयों के प्रस्तुत शोध-ग्रन्थों में तथा अन्यत्र अनेक विद्वानों के शोधलेखों में 
   डॉ. मेहेर संस्कृत कवि एवं मौलिक लेखक के रूप में संस्कृत गीतियों सहित चर्चित । स्वतन्त्ररूप से भी  उनकी संस्कृत काव्यकृतियों पर उच्च शोधकार्य सम्पन्न ।

* कुछ महाविद्यालयों एवं विश्वविद्यालयों में उनकी संस्कृत कविताएं बीए पाठ्यक्रम में अन्तर्भुक्त । ओड़िशा  के उच्च विद्यालय में उनकी संस्कृत कविता पाठ्यपुस्तक में स्थानित ।

* आन्तर्जातिक अनेक जीवनी-ग्रन्थों में परिचयात्मक विवरण प्रकाशित ।
* ओड़िशा साहित्य अकादेमी, भुवनेश्वर  के पूर्वतन सदस्य । 

* अनूदित काव्यों में स्वभावकवि गंगाधर मेहेर के 'तपस्विनी' महाकाव्य के हिन्दी-अंग्रेजी-संस्कृत त्रिभाषी अनुवाद, 'प्रणयवल्लरी' काव्य के हिन्दी-संस्कृत अनुवाद, कवि-कालिदास के 'मेघदूत' का कोशली गीत रूपान्तर, 'कुमारसंभव', 'ऋतुसंहार' एवं 'मेघदूत' का ओड़िआ पद्यानुवाद, कवि-भर्तृहरि-कृत नीति-शृंगार-वैराग्य-शतकत्रय का, कवि-श्रीहर्ष-कृत 'नैषधचरित'(नवम सर्ग)का ओड़िआ पद्यानुवाद, कवि-जयदेव-कृत 'गीतगोविन्द' के ओड़िआ-अंग्रेजी अनुवाद आदि प्रमुख हैं । 
=======

साहित्यिक एवं सांस्कृतिक अनुष्ठानों द्वारा सम्मान प्राप्त :
------------

* “गंगाधर सम्मान” (२००२): सांस्कृतिक परिषद, पाटनागड़. 

* “गंगाधर सारस्वत सम्मान” (२००२) :   गंगाधर साहित्य परिषद, बरपालि.

* “जयकृष्ण मिश्र काव्य सम्मान” (२००३): निखिलोत्कल संस्कृत कवि सम्मेलन, कटक.

* "विद्यारत्न प्रतिभा सम्मान” (२००५): 
राज्यस्तरीय पण्डित नीलमणि विद्यारत्न स्मृति संसद, भुवनेश्वर.

*  "अशोक चन्दन स्मारक गंगाधर  सम्मान" (२००९): 
राज्यस्तरीय स्वभावकवि गंगाधर स्मृति समिति, बरपालि  एवं 
केदारनाथ कला साहित्य संसद, अम्बाभोना.

* "आचार्य प्रफुल्लचन्द्र राय स्मारक सम्मान" (२०१०): 
अकादेमी अफ्‌ बेङ्गली पोएट्रि, कोलकाता.
 
* "हरिप्रिया-मुण्ड स्मारकी गंगाधर मेहेर सम्मान" (२०१०): 
कवि गंगाधर मेहेर क्लब्, बरपालि.

* "डॉ.नीलमाधव-पाणिग्राही सम्मान" (२०१०): ['कोशली मेघदूत' पुस्तक के लिये],
सम्बलपुर विश्वविद्यालय, ज्योतिविहार सम्बलपुर.

* "एवार्ड़् अफ् एप्रिसिएशन्" (जयदेव उत्सव -२००८): ओड़िशी एकाडेमी, लोधी मार्ग, नई दिल्ली.

* "वाचस्पति गणेश्वर रथ वेदान्तालङ्कार-सम्मान" (२०१३):  
 (विश्वसंस्कृत-दिवस-समारोह, पण्डित सम्मिलनी) -
बालाजी मन्दिर सुरक्षा समिति, भवानीपाटना, ओड़िशा.

* "विश्वसंस्कृत-दिवस-सम्मान" (२०१३): 
महाबीर सांस्कृतिक अनुष्ठान, भवानीपाटना, ओड़िशा.

* "एकाम्र सम्मान" (२०१८): 
केदारनाथ गवेषणा प्रतिष्ठान, भुवनेश्वर.

* "गंगाधर मेहेर सम्मान" (२०१८): 
गंगाधर मेहेर प्रतिष्ठान, भुवनेश्वर.

* "राज्यस्तरीय गंगाधर मेहेर स्मृति सम्मान" (२०२०): 
गंगाधर मेहेर स्मृति समिति एवं राजज्योति सेवा समिति, टिटिलागड़, बलांगीर.

* "सर्वश्री साहित्य सम्मान" (२०२१): सर्वश्री सबाखिआ साहित्य संसद, भवानीपाटना, कलाहाण्डि. 

* "गीतिसंस्कृत-महाकवि: राष्ट्रिय सम्मान" (२०२३): लोकभाषा-प्रचार-समिति, पुरी. 

* "व्यासभारती सम्मान" (२०२३): महर्षि व्यासदेव राष्ट्रीय प्राच्यविद्या गवेषणाकेन्द्र, राउरकेला, ओड़िशा. 

======= 

मानपत्र सहित  संवर्धना एवं अभिनन्दन प्राप्त : 

* खरियार साहित्य समिति, राजखरियार (१९९८)
* गदाधर साहित्य संसद, कोमना (१९९८)
* सम्बलपुर विश्वविद्यालय, ज्योतिविहार (२०००)  
* शिक्षाविकाश परिषद, कलाहाण्डि (२००३)
* कलाहाण्डि लेखक कला परिषद, भवानीपाटना (२००३)
*अभिराम स्मृति पाठागार ट्रष्ट, भवानीपाटना (२००६)  
* उदन्ती महोत्सव, सिनापालि, नूआपड़ा (२०१२) 
* बनानी-कवि-सम्मिलनी, कलाहाण्डि-लेखक-कला-परिषद (२०१३)
* गंगाधर सारस्वत समिति, सिनापालि, नूआपड़ा (२०१६)
* निखिल ओड़िशा मेहेर भुलिआ समाज, सम्बलपुर (पद्मपुर महासभा, २०१८)
* सरकारी स्वयंशासित महाविद्यालय, संस्कृत विभाग, भवानीपाटना (२०१८) 

* महर्षिव्यासदेव राष्ट्रीय प्राच्यविद्या-गवेषणा केन्द्र, राउरकेला, ओड़िशा (२०२०) 

* माटिलग्ना साहित्य संसद, मालकानगिरि, ओड़िशा (२०२१)
======= 

अध्यापना :
-------------

* १९८१ से ओड़िशा सरकार के उच्च शिक्षा विभाग द्वारा नियुक्त होकर ओड़िशा शिक्षा सेवा (ओ. ई. एस्.) में संस्कृत अध्यापक के रूप में योगदान । विभिन्न सरकारी महाविद्यालयों में अध्यापना ।
  सरकारी पञ्चायत महाविद्यालय,  बरगड़ (१९८१-१९८८); फकीरमोहन महाविद्यालय, बालेश्वर (१९८८-१९९२);
  सरकारी स्वयंशासित महाविद्यालय भवानीपाटना (१९९२-२०१२);  गंगाधर मेहेर स्वयंशासित महाविद्यालय, सम्बलपुर (२०१२-२०१४).

१९८१ से अध्यापक, १९८६ से वरिष्ठ अध्यापक, १९९४ से रीडर (ओईएस् -१, प्राध्यापक/उपाचार्य), १९९९ से वरिष्ठ उपाचार्य ।

 * गंगाधर मेहेर स्वयंशासित महाविद्यालय, सम्बलपुर में स्नातकोत्तर संस्कृत विभाग के वरिष्ठ रीडर एवं विभागाध्यक्ष के रूप में कार्य सम्पादन करते हुए मई २०१४ में (ओड़िशा शिक्षासेवा-१) सेवा-निवृत्त । 
======
 

प्रमुख साहित्यिक कृतियाँ * 
प्रकाशित : (पुस्तक)
------------

 (१) पीएच्‌. डी. शोधग्रन्थ “Philosophical Reflections in the Naisadhacarita”
      (ISBN : 81-85094-21-7), पुन्थि पुस्तक, ३६/४बी, विधान सरणी, कोलकाता-४, १९८९.
(२) नैषध-महाकाव्ये धर्मशास्त्रीय-प्रतिफलनम् (शोधपुस्तिका),
      धर्मशास्त्र विभाग, श्रीजगन्नाथ संस्कृत विश्वविद्यालय, पुरी, १९९४.
(३) साहित्यदर्पण : अलंकार (ओड़िआ-संस्कृत व्याख्या सहित)
      ISBN: 81-7411-12-7, विद्यापुरी, बालुबजार, कटक-२, १९९५.
(४) श्रीकृष्ण-जन्म (मौलिक ओड़िआ कविता पुस्तक), १९७७.
(५) श्रीरामरक्षा-स्तोत्र (शिवरक्षा-स्तोत्र सहित ओड़िआ छन्दोबद्ध पद्यानुवाद),१९७७.
(६) शिवताण्डव-स्तोत्र (ओड़िआ पद्यानुवाद), १९७८.
(७) विष्णु-सहस्रनाम (ओड़िआ पद्यानुवाद), १९७८.
(८) गायत्री-सहस्रनाम (ओड़िआ पद्यानुवाद), १९८२.
      ५ से ८ प्रकाशक: बाणी भण्डार, ब्रह्मपुर, गञ्जाम, ओड़िशा.  
(९) मनोहर पद्यावली (संपादित), प्रकाशक: श्रीनारायण भरसा मेहेर, मनोहर कवितावास, सिनापालि,                 १९८५.
(१०) मातृगीतिकाञ्जलि: (आधुनिक मौलिक संस्कृत गीतिकाव्य),
        कलाहाण्डि लेखक कला परिषद, भवानीपाटना, १९९७.
(११) तपस्विनी (स्वभावकवि गङ्गाधर मेहेर-कृत ओड़िआ तपस्विनी काव्य का सम्पूर्ण हिन्दी अनुवाद),                 सम्बलपुर विश्वविद्यालय, ज्योतिविहार, सम्बलपुर, ओड़िशा, २०००.
(१२) Tapasvini of Gangadhara Meher (स्वभावकवि गंगाधर मेहेर के।त 'तपस्विनी' काव्य का                 सम्पूर्ण अंग्रेजी अनुवाद), ISBN: 81-87661-63-1, आर्. एन्. भट्टाचार्य, ए-१२७, एच्.वी. टाउन, सोदेपुर,         कोलकाता-७००११०, २००९.
(१३) कोशली मेघदूत (महाकवि कालिदास-कृत मेघदूत काव्य का सम्पूर्ण कोशली गीत रूपान्तर), ISBN:            13-978-93-80758-03-9, तृप्ति प्रकाशन, भुवनेश्वर-७५१००२, ओड़िशा  २०१०. 
(१४) तपस्विनी (स्वभावकवि गङ्गाधर मेहेर-कृत ओड़िआ तपस्विनी काव्य का सम्पूर्ण संस्कृत अनुवाद),              ISBN: 978-81-7110-412-3, परिमल पब्लिकेशन्स्, २७-२८ शक्तिनगर, दिल्ली-७, २०१२.
==== 

प्रकाशित : काव्य पद्यानुवाद : 

याजपुर, ओड़िशा के प्रसिद्ध मुखपत्र "बर्त्तिका" के विभिन्न दशहरा विशेषांकों में कुछ प्रसिद्ध संस्कृत काव्यों के डा. मेहेर-कृत ओड़िआ छ्न्दोबद्ध पद्यानुवाद प्रकाशित : (प्रकाशन वर्ष सूचित):

* नीतिशतक (भर्तृहरि), संपूर्ण, १९९५-९७.
* शृङ्गार-शतक (भर्तृहरि), संपूर्ण, १९९८ . 
* वैराग्य-शतक (भर्तृहरि), संपूर्ण, १९९९. 

* नैषधचरित-नवमसर्ग (श्रीहर्ष),  २०००.

* रघुवंश (कालिदास):
   द्वितीय सर्ग -२००२.  
तृतीय सर्ग -२०२१.                                   षष्ठ-सप्तम सर्ग -२०१८.

* कुमारसम्भव (कालिदास): 
   प्रथम सर्ग - २००५.
   द्वितीय सर्ग - २००६. 
   तृतीय-चतुर्थ सर्ग - २०१९.     
   पञ्चम सर्ग - २००१.
   षष्ठ सर्ग - २०२०.
   सप्तम  सर्ग - २००४.
   अष्टम सर्ग - २००९.

ऋतुसंहार (कालिदास), संपूर्ण, २०१५. 
* मेघदूत (कालिदास), संपूर्ण, २०१७.
* गीतगोविन्द (जयदेव), संपूर्ण, २०१६. 

* श्रीमद्‍भगवद्‍गीता (व्यादेव)संपूर्ण, २०

--
* कोशली मेघदूत (कवि कालिदास के मेघदूत काव्य का संपूर्ण कोशली गीत अनुवाद), 'बर्त्तिका', दशहरा       विशेषांक-२००३.
   (बाद में २०१० में स्वतन्त्र पुस्तक रूप में प्रकाशित) 

=
कविवर राधानाथ राय-कृत ओड़िआ कविता “बर्षा” का संस्कृत श्लोकानुवाद  (लोकभाषा-सुश्री: पत्रिका, पुरी, २००६).
=======

अप्रकाशित (मौलिक): 
-----------  
संस्कृत में : 
* पुष्पाञ्जलि-विचित्रा (आधुनिक गीतिकाव्य) 

* स्वस्ति-कविताञ्जलि: (आधुनिक गीतिकाव्य) 

* सारस्वतायनम् (शोध-प्रबन्धावली)

* सौन्दर्य-सन्दर्शनम् (सौन्दर्यशास्त्र-विषयक काव्य)
* सावित्रीनाटकम्
* जीवनालेख्यम् (आधुनिक कविता संग्रह)
* मौन-व्यञ्जना (आधुनिक कविता संग्रह)
* अस्रमजस्रम् (आधुनिक कविता संग्रह)
* हासितास्या वयस्या (हाइकु-सिजो-तान्का कविता संग्रह)
* उत्कलीय-सत्कला (गीतिकाव्य)
* स्तवार्चन-स्तवकम् (स्तोत्रकाव्य)
* सूक्ति-कस्तूरिका (सूक्तिकाव्य)
* मेहेरीय-छन्दोमाला (नव्यछन्द-विषयक कृति).

------
ओड़िआ में : 
* आलोचनार पथे (शोध-प्रबन्धावली)
* भञ्जीय काव्यालोचना 
* भञ्ज-साहित्यरे जगन्नाथ तत्त्व  
* घेन नैषध पराये
* ओड़िआ रीति-साहित्यरे दार्शनिक-चिन्तन
* निबन्धायन  
* कबिताबली-माधुरी 
* शिखण्डीकाव्य
* ओडिशा वर्णमालार कृत्रिम समस्या
----

अंग्रेजी में : 
* Poems of the Mortals
* Glory (Research Articles and Essays)
----

हिन्दी में : 
* हिन्दी-सारस्वती (निबन्ध संग्रह)
* कुछ कविता-सुमन  

कोशली में : कोशली गीतमाला  

====

अप्रकाशित (अनुवाद) : 
-------

संस्कृत से ओड़िआ : कुमारसम्भव, रघुवंश.
संस्कृत से हिन्दी : मातृगीतिकाञ्जलि:  
संस्कृत से अंग्रेजी : शिवताण्डव-स्तोत्र, गीतगोविन्द. 
ओड़िआ से हिन्दी : कवि गङ्गाधर मेहेर-प्रणीत ‘प्रणयवल्लरी’, ‘अर्घ्यथाली’, ‘कीचकवध’ काव्य. 
* ओड़िआ से अंग्रेजी : कवि गङ्गाधर मेहेर-कृत 'अर्घ्यथाली'.
* ओड़िआ से संस्कृत : प्रणयवल्लरी, अर्घ्यथाली.
* हिन्दी से संस्कृत : 'चलचित्र-गीत-संस्कृतायनम्' 
(हिन्दी चलचित्र गीतों के मूलस्वरानुसारी गायनानुकूल संस्कृतानुवाद)

====== 

Related Links : 

* Biodata in English : 
http://hkmeher.blogspot.in/2012/06/brief-biodata-english-dr-harekrishna.html 

* Biodata in Hindi : http://hkmeher.blogspot.com/2021/05/biodata-hindi-dr-harekrishna-meher.html

Biodata : (Hindi-English-Sanskrit-Odia) :

http://tapasvini-kavya.blogspot.in/2011/12/biodata-english-hindi-sanskrit-oriya-dr.html
--- 

आखर कलश : AakharKalash: Hindi E-magazine: Biodata:
http://aakharkalash.blogspot.com/2010/05/blog-post_05.html?m=1
--- 

हरेकृष्ण मेहेर से एक साक्षात्कार : हिन्दी अनुवाद ( बर्त्तिका मुखपत्र में प्रकाशित) * 

Interview in Bartika Magazine (Hindi Version):  
http://hkmeher.blogspot.com/2017/11/interview-with-dr-harekrishna-meher-by.html?m=1
--- 

संस्कृत साहित्य को हरेकृष्ण मेहेर का अवदान : 
Contributions of Harekrishna Meher to Sanskrit Literature:
http://tapasvini-kavya.blogspot.com/2013/04/contributions-of-drharekrishna-meher-to.html?m=1
--
* कुछ पुस्तकों की छवि के लिये : 
http://hkmeher.blogspot.com/2010/06/images-of-main-books-of-harekrishna.html 

* विशेष विवरण के लिये द्रष्टव्य : 
Biodata : Works and Achievements : 
http://hkmeher.blogspot.com/2007/07/my-biodata.html  
 = = = = = =

Dr. HAREKRISHNA MEHER 

 Retired Sr. Reader and Head, 

Post-Graduate Department of Sanskrit, 

Gangadhar Meher Autonomous College,

(College with Potential for Excellence), 

SAMBALPUR - 768004. Orissa (India) 

Mobile : + 91- 94373- 62962 

e-mail : meher.hk@gmail.com / 
Blogsite : http://www.hkmeher.blogspot.com 

* * * 


Friday, May 21, 2021

Ramachandra Kahgaye Siyaa Se: Sanskrit Version (Lyrics रामचन्द्र इदमुवाच सीताम्): Dr.Harekrishna Meher: DDNews Vaartavali

Original Hindi Film Song : 
‘Ramachandra Kahgaye Siyaa Se’ * 
रामचन्द्र कहगये सिया से *  (Film ‘GOPI’ 1970)  
*
Sanskrit Translation by : Dr.Harekrishna Meher 
(As per Original Hindi Tune) 
Sanskrit Version Lyrics : रामचन्द्र इदमुवाच सीताम् *  
‘Ramachandra Idamuvaacha Sitaam’   
*
Winner in Sanskrit Lyric Translation Competition 
Conducted by Sanskrit Vaartaavali, DD News Channel, Delhi. 
Song Program Telecast on 22 May 2021, Saturday at 6 pm. 
Sanskrit Singer : Shambhu Prasad Mishra (New Delhi)
----
Courtesy and Gratitude to: 
DDNEWS, Sanskrit Vaartavali: Full Episode (22 May 2021): 
Link: 
= = = 
Separate Full Song Video: 
YouTube : HKMeher Channel: 
======
मूल-हिन्दीगीतम् : रामचन्द्र कहगये सिया से *  
चलचित्रम् : गोपी (१९७०) *  
मूलस्वरानुकूल-संस्कृतानुवादकः - डॉ. हरेकृष्ण-मेहेरः  
= = = = = = = 
मानस रे !               
रामचन्द्र इदमुवाच सीताम् -    
एवं कलियुगमागन्ता, 
अशिता हंसः पलाल-कणिकां 
काको मुक्तां भक्षयिता ॥ (०) 
मानस रे !               
*
अपृच्छत् सीता - भगवन् ! 
कलियुगे वै धर्मं कर्म च 
कोऽपि न किं मानयिता ? 
तदा प्रभुरुवाच -   
धर्मो भविता कर्म च भविता 
परन्तु लज्जा नो भविता । 
प्रतिवृत्तं वै मातर-पितरौ   
पुत्रो नेत्रे तर्जयिता ॥   
रामचन्द्र इदमुवाच सीताम् ॥ (१) 
भविता राज-प्रजागण-मध्ये     
कर्ष-स्पर्धा वासर-नक्तम्, वासर-नक्तम् । 
पदे पदे खलु  उभौ कर्तारौ
निजं निजं स्वैराचारम्, स्वैराचारम् । 
हस्ते यस्य हि भविता यष्टी  
नूनमसौ महिषं नेता । 
अशिता हंसः पलाल-कणिकां  
काको मुक्तां भक्षयिता ॥  
रामचन्द्र इदमुवाच सीताम् ॥ (२)  
*  
शृणु सीते ! कलियुगे च भविता 
काल-धनं बहु काल-मनः, बहु काल-मनः । 
चौर-वञ्चका  नगर-श्रेष्ठिनः 
प्रभु-भक्तजनो धनहीनः, जनो धनहीनः । 
यो लोभी, भोगी भविताऽसौ     
योगीति स्वं वर्णयिता ।  
अशिता हंसः पलाल-कणिकां   
काको मुक्तां भक्षयिता ॥ 
रामचन्द्र इदमुवाच सीताम् ॥ (३)
मन्दिरं खलु शून्यं शून्यम्, 
भविता पूर्णा मधुशाला, मधुशाला । 
समं स्वपित्रा पूर्ण-सभायां 
नर्तिष्यति वै गृह-बाला, वै गृहबाला । 
कीदृश-कन्या-दानं स पिता  
कन्या-वित्तं भक्षयिता ॥ 
अशिता हंसः पलाल-कणिकां 
काको मुक्तां भक्षयिता ॥ (४) 
मानस रे !               
*
मन्दा वै मूर्ख-प्रीतिः 
मन्दो द्यूते जयोऽस्ति, 
कुसङ्गस्थं सौख्यं धाविता दूरम्, 
भ्रातः ! धाविता दूरम् । 
कज्जलस्य कक्ष-मध्ये   
कीदृग् यत्नं कुरु परम्,  
कज्जल-चिह्नं भ्रातः ! लगेदवश्यम् ॥ (५)  
मानस रे !               
*
कियद्-यतिर्वा कोऽपि, 
कियत्-सती वा काऽपि, 
कामिनी-सङ्गे कामो 
जागर्ति नूनम्, जागर्ति नूनम् । 
शृणु गोपीरामो वक्ति, 
यस्य नाम काम इति,  
तत्पाश-दाम गले भवेत् सुलग्नम्, भ्रातः !
तत्पाश-दाम गले भवेत् सुलग्नम् ॥ (६) 
मानस रे !               
= = = = =     

FaceBook : Link : 
*
Twitter Link: 
= = = = = =  

मूल-हिन्दीगीत : रामचन्द्र कह गये सिया से *
चलचित्र : गोपी (१९७०)
गीतकार : राजेन्द्र कृष्ण *  
संगीतकार : कल्याणजी आनन्दजी *
गायक : महेन्द्र कपूर *  
= = = = = = = = 
हे जी रे ! 
रामचन्द्र कहगये सिया से, 
ऐसा कलजुग आयेगा, 
हंस चुगेगा दाना दून का 
कौवा मोती खायेगा ॥ (०) 
*
सिया ने पूछा, भगवन् ! 
कलजुग में धर्म कर्म को 
कोई नहीं मानेगा ? 
तो प्रभु बोले, 
धर्म भी होगा कर्म भी होगा 
परन्तु शर्म नहीं होगी । 
बात-बात में मात-पिता को 
बेटा आँख दिखायेगा ॥ (१) 
*
रामचन्द्र कहगये सिया से, 
राजा और प्रजा दोनों में 
होगी निसदिन खींचातानी, खींचातानी ।  
कदम कदम पर  करेंगे दोनों 
अपनी अपनी मनमानी, मनमानी । 
जिसके हाथ में होगी लाठी 
भैंस वही ले जायेगा । 
हंस चुगेगा  दाना दून का 
कौवा मोती खायेगा ॥ (२) 
*
सुनो सिया ! कलयुग में काला 
धन और काले मन होंगे, काले मन होंगे । 
चोर उचक्के नगर सेठ और 
प्रभुभक्त निर्धन होंगे, निर्धन होंगे । 
जो होगा लोभी और भोगी 
वो योगी कहलायेगा । 
हंस चुगेगा दाना दून का 
कौवा मोती खायेगा ॥ (३) 
*
मन्दिर सूना सूना होगा 
भरी रहेंगी मधुशाला, मधुशाला ।  
पिता के संग-संग भरी सभा में 
नाचेंगी घर की बाला, घर की बाला । 
कैसा कन्यादान पिता ही 
कन्या का धन खायेगा । 
हंस चुगेगा दाना दून का 
कौवा मोती खायेगा ॥ (४) 
*
मूरख की प्रीत बुरी, 
जूए की जीत बुरी, 
बुरे संग बैठ चैन भागे ही भागे, 
रे भाई ! भागे रे भागे । 
काजल की कोठरी में 
कैसे ही जतन करो, 
काजल का दाग भाई ! लागे रे लागे 
रे भाई ! लागे रे लागे ।। (५)  
हे जी रे ! 
*
कितना जति को कोई, 
कितना सती हो कोई,  
कामिनी के संग काम 
जागे ही जागे, जागे ही जागे । 
सुनो कहे गोपीराम, 
जिसका है नाम काम 
उसका तो फंद गले लागे ही लागे, 
रे भाई ! लागे ही लागे ॥ (६) 
हे जी रे ! 
= = = = = = 

Related Links : 

Ramachandra Kahgaye Siyaa Se (Sanskrit Version Lyrics) :

Blog Link: https://hkmeher.blogspot.com/2021/05/ramachandra-kahgaye-siyaa-se-sanskrit.html

* * * 

Chalachitra-Gita-Sanskritaayanam’: चलचित्र-गीत-संस्कृतायनम् :  

(Anthology of Sanskrit Versions of Film Songs) 

Link : http://hkmeher.blogspot.com/2017/05/chalachitra-gita-sanskritayanam.html

* * * 

Biodata: Dr. Harekrishna Meher : 

http://hkmeher.blogspot.com/2012/06/brief-biodata-english-dr-harekrishna.html

 * * * 

YouTube Videos (Search): Dr. Harekrishna Meher : 

https://www.youtube.com/results?search_query=%22hkmeher%22+videos

 * * * 

VIDEOS of Dr. Harekrishna  Meher : 

Link : http://hkmeher.blogspot.com/2016/04/videos-of-drharekrishna-meher-sanskrit.html

 * * * 

Dr. Harekrishna Meher on Radio and Doordarshan Channels: 

Link : http://hkmeher.blogspot.com/2017/04/dr-harekrishna-meher-on-radio.html

 = = = = =