Kumarasambhava: Canto-10: Odia Version by Dr.Harekrishna Meher (କୁମାରସମ୍ଭବ : ଦଶମ ସର୍ଗ)

KUMARASAMBHAVA  MAHAKAVYA 

(Canto-10th) *  

Original Sanskrit Epic Poem 

By : Mahakavi Kalidasa 

*******

ODIA Metrical Translation by: 

Dr. Harekrishna Meher 

(Taken from Complete Odia Version) 

* 

कुमारसम्भव महाकाव्य : 

दशम सर्ग : कार्त्तिकेय-जन्म * 

(पद्यानुवाद : राग- संगम तिआरि बाणी)  

= = = = = 

Canto-10 : Birth of Kumara Kartikeya. 

(Translations done during 1971)   

* * * * 

Published in BARTIKA, Famous Odia Literary Quarterly, Dashahara Special Issue, October-December 2025, pages 1334-1354, Saraswata Sahitya Sanskrutika Parishad, Dasharathapur, Jajpur, Odisha. 

* 

Total pages scanned are posted here. 

Facebook Link : 
https://www.facebook.com/share/p/1Bg5tPNW7t/ 

* * * * * * * 

କୁମାରସମ୍ଭବ (ଦଶମ ସର୍ଗ) 

ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ କାବ୍ୟ : ମହାକବି କାଳିଦାସ  

ଓଡ଼ିଆ ପଦ୍ୟାନୁବାଦ : ଡକ୍ଟର୍ ହରେକୃଷ୍ଣ ମେହେର 

ବିଷୟ : କାର୍ତ୍ତିକେୟ-ଜନ୍ମ

ରାଗ : ସଙ୍ଗମ ତିଆରି ବାଣୀ 

=======

(୧) 

ଅଗ୍ନି ଶିବଙ୍କ ଦୁଃସହ ତେଜସ୍ଵୀ ରେତ, 

ବହନ କରି ଆପଣା ଶରୀରେ ସେ ତ । 

ସଭାରେ ଦେବଗଣଙ୍କ ସହ ଆସ୍ଥିତ,  

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଶେ ମିଳିଲେ ଯାଇ ତୁରିତ ।। 

*

(୨) 

କୁତ୍ସିତ ଅଙ୍ଗ ଆବର ବିବର୍ଣ୍ଣ ଅତି, 

ଧୂମ୍ର-ଧୂମିତ-ମଣ୍ଡଳ  ଅନଳ ପ୍ରତି । 

ଶଚୀଦେବୀ-ପତି ନିଜ ସହସ୍ରାକ୍ଷରେ, 

ଅବଲୋକନ କରିଲେ  ଆଦରଭରେ ।। 

* 

(୩) 

ବାସବ ସେ ରୂପ ଦେଖି ଅତି ବିରସେ, 

ଚିନ୍ତିଲେ ଦୀର୍ଘସମୟ କ୍ଷୁବ୍ଧ ମାନସେ ।‌ 

କନ୍ଦରପ-ରିପୁଙ୍କର  କୋପେ ଅତ୍ୟନ୍ତ, 

ଅନଳଦେବଙ୍କ ଦଶା ହେଲା ଏମନ୍ତ ।। 

* 

(୪) 

ମଳିନ ବଦନେ ତହିଁ  କ୍ଷଣକୁ କ୍ଷଣ, 

ଅମରବୃନ୍ଦ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ  କଲେ ଈକ୍ଷଣ । 

ଆପଣା ସମୀପେ ତାଙ୍କୁ ଦେଇ ଆସନ, 

ବସାଇଲେ ସମାଦରେ ପାକଶାସନ ।।‌ 

* 

(୫) 

'ହବ୍ୟବାହନ ! ଏପରି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ତବ, 

କିରୂପେ ପ୍ରାପତ ହେଲା, କହ ସରବ ।'  

ଇନ୍ଦ୍ର ପୁଚ୍ଛିବାରୁ ଏତେ ସ୍ବାହା-ବିଳାସ, 

ଉତ୍ତରିଲେ ଧୀରେ ଘେନି ଦୀର୍ଘ ଶୁଆସ ।। 

* 

(୬) 

'ସୁରସଙ୍ଘ-ନାୟକ ହେ ! ଅଲଙ୍ଘନୀୟ, 

ଆଦେଶ ଘେନି ତୁମ୍ଭର  ମୁହିଁ ସ୍ଵକୀୟ । 

ପାରାବତ ରୂପ ବହି  ପାଇଲି ଡର, 

କମ୍ପିତ ହେଲା ସକଳ ଅଙ୍ଗ ମୋହର ।। 

* 

(୭) 

ଉମାସକ୍ତ ଶିବ ପାଶେ  କଲି ଗମନ, 

ଚିହ୍ନିଲେ ମୋତେ ସେ ବହ୍ନି ବୋଲି ବହନ । 

ହେବାରୁ ସେ କାଳ-ସମ ଭୀମ ମୂରତି, 

ବହିଲି ମୁଁ ନିଜ ରୂପ  ହେ ସୁରପତି ! ।।

*

(୮) 

ହେ ଜମ୍ଭାରି ! ସର୍ବଜ୍ଞାତା ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର, 

ଜାଣିଲେ ଛଦ୍ମ ବିହଙ୍ଗ ରୂପ ମୋହର । 

ରୋଷେ ଲଲାଟେ ଦୀପିତ ହୁତାଶନରେ, 

ମୋତେ ଦହିବାକୁ ବିଚାରିଲେ ମନରେ ।। 

*

(୯) 

ସାର୍ଥ ମଧୁର ବଚନେ  ବିନୟଭରେ, 

ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲି ମୁହିଁ ସେ ସମୟରେ । 

ପ୍ରୀତ ହେଲେ ଉମାକାନ୍ତ ତେଜିଲେ ରୋଷ, 

ନିଜ ସ୍ତୁତି ଶୁଣି କେବା ନ ଲଭେ ତୋଷ ? 

* 

(୧୦) 

ଶରଣରକ୍ଷକ ସର୍ବ-ତ୍ରାତା ଈଶାନ, 

ନିଜ ଲଲାଟ-ପ୍ରଦେଶେ ଦେଦୀପ୍ୟମାନ। 

ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ କ୍ରୋଧାନଳ-ଗ୍ରାସ-ରୂପକ, 

ଭୟୁଁ ଉଦ୍ଧରିଲେ ମୋତେ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ।। 

* 

(୧୧) 

ଉମା-ଆଲିଙ୍ଗନ-ବନ୍ଧ ତେଜି ସତ୍ବର , 

ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କଲେ  ପ୍ରମଥବର । 

ମଦନକେଳି-ରସର ଜାଗରଣରୁ,  

ବିରତ ହେଲେ ଗିରିଶ ଗୌରୀପାଶରୁ ।।  

* 

(୧୨) 

ସେକାଳେ ସୁରତିଭଙ୍ଗ ହେଲା ଶିବଙ୍କ, 

ବିଚ୍ୟୁତ ଅବ୍ୟର୍ଥ ଲୋକତ୍ରୟ-ଦାହକ । 

ଦୁର୍ବହ ରେତକୁ ନିଜ ମଦନ-ହର, 

ଅର୍ପଣ କରିଲେ ଅପଘନେ ମୋହର ।। 

* 

(୧୩) 

ସେହି ମହାତେଜୋବନ୍ତ ଶଙ୍କର-ବୀର୍ଯ୍ୟେ, 

ମୁହିଁ ଏପରି ଜ୍ବଳିତ ହୋଇଲିଣି ଯେ । 

ଅସହ୍ୟ ଭାର ହେଲାଣି ଏବେ ଦେହର, 

ବହନ ପାଇଁ ଶକତି ନାହିଁ ମୋହର ।। 

* 

(୧୪) 

ଏ ସକାଶୁଁ ହେ ବାସବ ! ତ୍ରିଲୋକେଶ୍ବର, 

ଶିବଙ୍କର ଭୟଙ୍କର  ତେଜେ ମୋହର । 

ଦହ୍ୟମାନ ମହାଦୁଃଖୀ ଏହି ପରାଣ, 

ରକ୍ଷା କରି ଲଭ ଖ୍ୟାତି  ଅମରରାଣ ! ।।' 

* 

(୧୫) 

ଦୀନଭାବାପନ୍ନ ଅଗ୍ନି-ଦେବତାଙ୍କର, 

ଏପରି ବଚନ ଶୁଣି  ଅମରେଶ୍ବର । 

ଅଗ୍ନିତାପ-ନିବାରଣେ  ବଳାଇ ମତି, 

କୋୖଣସି ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କଲେ ଝଟତି ।। 

* 

(୧୬)

ସୁରପୁର-ଅଧିପତି  ତହୁଁ ଆଦରେ, 

ଶିବତେଜ-ଦଗ୍ଧ ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଅଙ୍ଗରେ । 

ଆପଣା କରେ ଆଉଁସି ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, 

ପ୍ରକାଶ କରିଲେ ଧୀରେ ବଚନ ଏଇ ।। 

* 

(୧୭) 

'ସ୍ବାହା ସ୍ବଧା ହନ୍ତ ବୋଲି କଲେ ହବନ, 

ପ୍ରସନ୍ନତା ଲଭି ତୁମ୍ଭେ ହବ୍ୟବାହନ ! 

ପ୍ରୀତି ସାଧ ଦେବ-ପିତୃ-ମାନବଙ୍କର, 

ଯେଣୁ ତୁମ୍ଭେ ଏକା ମୁଖ ସେମାନଙ୍କର ।। 

* 

(୧୮) 

ହୋତୃନିକର ତୁମ୍ଭରି  ହବନ ଦ୍ବାରା, 

ବିନାଶନ୍ତି ଶରୀରର  ବୃଜିନ ସାରା । 

ସ୍ବର୍ଗଲୋକେ କରିଥାନ୍ତି ସୁଖ ବରଣ, 

ତୁମ୍ଭେ ଏକା ଅଟ ସ୍ବର୍ଗଲାଭ-କାରଣ ।। 

*

(୧୯) 

ହୁତାଶ ! ମନ୍ତ୍ରେ ପବିତ୍ର ହବ୍ୟ ଦରବ, 

ଆହୁତି ଅରପି  ତୁମ୍ଭଠାରେ ସରବ । 

ତପର ସିଦ୍ଧି ଲଭନ୍ତି ତପସ୍ବୀଗଣ, 

ତୁମ୍ଭେ ତପସ୍ୟାର ପ୍ରଭୁ ମୂଳ କାରଣ ।। 

* 

(୨୦) 

ରବି ନିମନ୍ତେ ପ୍ରଦତ୍ତ  ଆହୁତି ନେଇ, 

ତୁମେ ଅର୍ପିଲେ ବର୍ଷନ୍ତି ସେ ମେଘ ହୋଇ ।‌ 

ତହୁଁ ଅନ୍ନ ଜାତ ହେଲେ  ପ୍ରାଣୀନିକର, 

ଜୀଇଁଥାନ୍ତି, ତେଣୁ ତୁମ୍ଭେ ପିତା ବିଶ୍ବର ।।

* 

(୨୧) 

ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଅନ୍ତରେ କର ନିବାସ ତୁମେ, 

ତୁମଠାରୁ ପ୍ରାଣୀଗଣ  ଜନ୍ମନ୍ତି ଭୂମେ । 

ଏ ସକାଶୁଁ ତୁମେ ବିଶ୍ବ-ପ୍ରାଣ-ରୂପକ, 

ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରାଣଦାତା ଅଟ ପାବକ ! ।। 

*

(୨୨) 

ଉପକାରୀ ଅଟ ସାରା  ଏ ଜଗତର, 

ତୁମ୍ଭେ ଏକା, ଏଥିଲାଗି ଦେବତାଙ୍କର । 

କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମ୍ଭ  ବିନା ଅପର, 

ସମର୍ଥ ହେବ କେ ଅବା ହେ ବୈଶ୍ବାନର ! ।। 

* 

(୨୩) 

ଅନଳ ! ଆମ ସମସ୍ତ  ଦେବ-କରମ, 

ସିଦ୍ଧ କରିବା ନିମନ୍ତେ  ତୁମେ ହିଁ କ୍ଷମ । 

ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ଉପକାର-ବ୍ରତୀ ଜନର, 

ବିପତ୍ତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା  ଲଭେ ନିକର ।। 

* 

(୨୪) 

ଭାଗୀରଥୀ ଦେବୀ ଭକ୍ତିବଶେ ଆମ୍ଭର,  

ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି ନିକର । 

ତାଙ୍କ ସ୍ରୋତେ କଲେ ତୁମ୍ଭେ ଅବଗାହନ, 

ହରିବେ ସେ ତୀବ୍ର ଜ୍ବାଳା ହବ୍ୟବାହନ ! ।। 

* 

(୨୫) 

ବିଳମ୍ବ ନ କରି ବେଗେ ନ କରି ଖେଦ,

ଚଳ ବିଷ୍ଣୁପଦୀ ପାଶେ ହେ ଜାତବେଦ ! 

ନିଶ୍ଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ  ହେବା ନିମିତ୍ତ, 

ଶୀଘ୍ରକାରିତା କରିବା  ଅଟେ ଉଚିତ ।। 

* 

(୨୬) 

ବିଦିତ ଅଟନ୍ତି ଦେବୀ ସୁର-ତଟିନୀ, 

ମହେଶଙ୍କ ଜଳମୟୀ ମୂର୍ତ୍ତି ଶୋଭିନୀ । 

ଏହେତୁ ଈଶାନଙ୍କର  ଦୁର୍ବହ ରେତ, 

ତୁମ୍ଭ ପାଶରୁ ଧାରଣ କରିବେ ସେ ତ ।।'  

* 

(୨୭) 

ଏତେ କହି ତୁନି ହେଲେ ପାକଶାସନ, 

ତା ପରେ ତାଙ୍କ ପାଶରୁ ଦେବ ଜ୍ବଳନ ।‌

ବିଦାୟ ନେଇ ବାସବ-ବାକ୍ୟେ ଝଟତି, 

ଗମନ କରିଲେ ସୁର-ସରିତା ପ୍ରତି ।। 

* 

(୨୮) 

ଚଳିଲେ ଅନଳ ବେଗେ ବାହି ସରଣୀ, 

ତହୁଁ ଅଶେଷ କ୍ଲେଶର ନାଶ-କାରିଣୀ । 

ସୁରପୁର-ତରଙ୍ଗିଣୀ- ତୀରେ ବହନ, 

ଉପଗତ ହେଲେ ଆସି  ହବ୍ୟବାହନ ।। 

* 

(୨୯) 

ସ୍ବର୍ଗ ଆରୋହଣ ଲାଗି ସୁର-ତଟିନୀ, 

ନିଃଶ୍ରେଣୀ-ରୂପା ମୁକତି-ମାର୍ଗଦାୟିନୀ । 

ମହାମହାପାତକର  କ୍ଷୟ-କାରିଣୀ, 

ଅଟନ୍ତି ପାବନୀ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗ-ତାରିଣୀ ।। 

* 

(୩୦) 

ପ୍ରମଥପତିଙ୍କ ଜଟାଜୂଟ-ବାସିନୀ, 

ଅଟନ୍ତି ସେ ମନ୍ଦାକିନୀ ପାପ-ନାଶିନୀ । 

ସଗର-ସୁତଗଣଙ୍କ ମୋକ୍ଷ-କାରିଣୀ, 

ଅଟନ୍ତି ଶାଶ୍ଵତ ଧର୍ମ-ରକ୍ଷାକାରିଣୀ ।। 

* 

(୩୧) 

ସମ୍ଭୂତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦ-ଜଳରୁ, 

ଅବତରି ଆସିଛନ୍ତି  ବ୍ରହ୍ମଧାମରୁ । 

ତିନି ଭୁବନକୁ ନିଜ ତିନି ସ୍ରୋତରେ, 

ପବିତ୍ର କରିଥାଆନ୍ତି ସେ ନିରନ୍ତରେ ।। 

* 

(୩୨) 

ଉତ୍ଥିତ ହେବାରୁ ଉଚ୍ଚ ତରଙ୍ଗମାନ, 

ହେଲା ସେସମୟେ ଏହା ପ୍ରତୀୟମାନ । 

ଅଗ୍ନି-ଆଗମନେ ଗଙ୍ଗା ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ, 

କର ତୋଳି ଡାକୁଛନ୍ତି  ସିଦ୍ଧି ନିମିତ୍ତ ।। 

* 

(୩୩) 

ଥିଲେ ସମ୍ମିଳିତ ମତ୍ତ ହଂସ-ଆବଳି, 

କଳକୂଜନେ ପ୍ରତୀତ ହେଲା ଏଭଳି । 

ସାନ୍ତ୍ବନା ଦିଅନ୍ତି ଗଙ୍ଗା  ଭାଷି ମଧୁର, 

ହିତ ବିତରିବି, ଦୁଃଖ କରିବି ଦୂର ।। 

* 

(୩୪) 

ଗଙ୍ଗାଙ୍କର ଅର୍ବାଚୀନ କୂଳେ ଉତ୍ଥିତ, 

ସଭଙ୍ଗ ତରଙ୍ଗମାଳ ହେଲା ପ୍ରତୀତ । 

ସତେ ଅବା ବିଷ୍ଣୁପଦୀ ଆନନ୍ଦଭରେ, 

ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କରୁଛନ୍ତି ଆଗରେ ।। 

* 

(୩୫) 

ଏ ଉତ୍ତାରେ ଶିବ-ତେଜେ ଆର୍ତ୍ତ ଜ୍ବଳନ, 

ମନ୍ଦାକିନୀ-ଜଳ ମଧ୍ୟେ  ହେଲେ ମଗନ । 

ବିଳମ୍ବ କରିବା ପାଇଁ  ଅଳପ କ୍ଷଣ, 

ସମର୍ଥ ହୋଇଥାନ୍ତି କି  ବିପନ୍ନଗଣ ?  

* 

(୩୬) 

କଲ୍ୟାଣକାରକ ସର୍ବ-ଶ୍ରମ-ହାରକ, 

ପୁଣ୍ୟ-ବିଧାୟକ ସର୍ବଜନ-ତାରକ । 

ମନ୍ଦାକିନୀ-ନୀର ମଧ୍ୟେ ଅଗ୍ନି ସତ୍ବର, 

ମଗ୍ନ ହୋଇ ତାପ-ଶାନ୍ତି କଲେ ନିଜର ।। 

* 

(୩୭) 

 ଅଟନ୍ତି ଦିବ୍ୟ ତଟିନୀ ତୁଙ୍ଗ-ତରଙ୍ଗା,  

ହୃଦୟ-ତାପ-ବିପତ୍ତି-ହାରିଣୀ ଗଙ୍ଗା । 

ମହାଦେବଙ୍କ ଅମୋଘ ରେତ ତହିଁରେ, 

ସଞ୍ଚାରିତ ହେଲା ଅଗ୍ନି-ତନୁରୁ ଧୀରେ ।। 

* 

(୩୮) 

ଶିବଙ୍କ ଅସହ୍ୟ ରେତ  ସୁର-ସରିତ, 

ଗ୍ରହଣ କରିଲେ ସମାଦର ସହିତ । 

ସେହି ସମୟେ ଅତ୍ୟନ୍ତ  ପ୍ରସନ୍ନ-ମନ, 

ହୋଇ ଜଳରୁ ବାହାରି ଗଲେ ଜ୍ବଳନ ।। 

* 

(୩୯) 

ପୀୟୂଷ-ଧାରା ସଦୃଶ  ଗଙ୍ଗା-ଉଦକ, 

ତହିଁ ଅବଗାହି ଶାନ୍ତ  ହେଲେ ପାବକ । 

ତଦୁତ୍ତାରେ ବୈଶ୍ବାନର ସ୍ବୀୟ ସଦନେ, 

ଗମନ କରିଲେ ଧୀରେ  ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ମନେ ।। 

* 

(୪୦) 

ମହେଶ୍ବରଙ୍କ ଅସହ୍ୟ ତେଜସ୍ଵୀ ବୀଜ, 

ମନ୍ଦାକିନୀ ବିହାୟସ-ବାହିନୀ ନିଜ । 

ଅନ୍ତରେ ବେଗେ ବହନ୍ତେ ସନ୍ତାପ-ଜଳେ, 

ମଜ୍ଜି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷଣ  ଲଭିଲେ ବଳେ ।। 

* 

(୪୧) 

ପ୍ରଳୟ ବହ୍ନିର ଶତ  ଶତ ଶିଖାରେ, 

ତପ୍ତ ପରି ହେଲା ଗଙ୍ଗା-ନୀର ସେଠାରେ । 

ଉଷ୍ଣତାର ଅସହିଷ୍ଣୁ  ଜୀବ ସକଳ, 

ଜଳ ତେଜି ବାହ୍ୟେ ଆସି ହେଲେ ଚଞ୍ଚଳ ।।

* 

(୪୨) 

ଶିବଙ୍କ ଅମୋଘ ଶୁକ୍ର-ପ୍ରଭାବେ ନୀର, 

ଅତିଶୟ ତପ୍ତ ହେଲା  ମନ୍ଦାକିନୀର । 

ଉଛୁଳି ପଡ଼ନ୍ତେ ପୁଣି କୂଳ-ବାହାରେ, 

ସହ୍ୟ କଲେ ଗଙ୍ଗା ସେହି ସଲିଳ-ଭାରେ ।। 

* 

(୪୩) 

ଜଗନ୍ନେତ୍ର ଦିବାକର  ମାଘ ମାସରେ, 

ଅଭ୍ୟୁଦୟ ହେବା କାଳେ ଏକ ବାସରେ । 

ଅବଗାହନ ନିମନ୍ତେ ସ୍ବର୍ଣ୍ଣଦୀ-ନୀରେ, 

ଷଡ଼ କୃତ୍ତିକା ଗମନ କରିଲେ ଧୀରେ ।। 

* 

(୪୪) 

ଅମ୍ବରାଂଶ-ଚୁମ୍ବୀ ଶୁଭ୍ର  ଲହରୀ ଶତ, 

ଦୋଳାଇ ଗଙ୍ଗା ସତେବା କଲେ ବ୍ୟକତ ।

'ଦର୍ଶନ ଅବଗାହନ ଆଚମନାଦି, 

କୃତ୍ୟ ଦେବଗଣ ଏଥି ଥାନ୍ତି ସମ୍ପାଦି ।।' 

* 

(୪୫) 

ପୁଣ୍ୟ ସ୍ନାନ ସାରି ମୁନିଗଣ ତୋଷରେ, 

ମନ୍ଦାକିନୀଙ୍କର ରମ୍ୟ  ପୁଳିନ ପରେ । 

ଦୂର୍ବାକ୍ଷତ ପୁଷ୍ପ ଆଦି  ପୂଜା-ଦରବ, 

ବଳିରୂପେ ବାହ୍ୟେ ବିଞ୍ଚି ଥିଲେ ସରବ ।। 

* 

(୪୬) 

ଭାଗୀରଥୀ-ତଟେ ବ୍ରହ୍ମ-ଆସନେ ସ୍ଥିତ, 

ଯୋଗନିଦ୍ରାଗତ ବ୍ରହ୍ମ-ଧ୍ଯାନେ ମଜ୍ଜିତ । 

ଯୋଗପଟ୍ଟ-ବନ୍ଧଯୁକ୍ତ ମୁନି-ପ୍ରବରେ, 

ଉପବେଶିଥିଲେ ପରସନ୍ନ ଚିତ୍ତରେ ।। 

* 

(୪୭) 

ଚରଣ-ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠି ଯୋଗେ ଉତ୍ଥାନେ ଥାଇ, 

ରବି ଅଭିମୁଖେ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟି ଲଗାଇ । 

ବ୍ରହ୍ମଋଷିଗଣ ଜପବଳେ ସେ ସ୍ଥାନେ, 

ମଗନ ଥିଲେ ପରମ-ବ୍ରହ୍ମ ଧିଆନେ ।। 

* 

(୪୮) 

ଏହିପରି ପୁଣ୍ୟତୋୟା ଗଙ୍ଗା ଦର୍ଶନେ, 

ଷଡ଼ କୃତ୍ତିକା ଆନନ୍ଦ  ଲଭିଲେ ମନେ । 

ନିରେଖି ସୁଧାବାହିନୀ  ସୁର-ସରିତ, 

ନ ହୁଏ ବା  କାହା ମନ ମୁଦେ ପୂରିତ ।। 

* 

(୪୯) 

ଯେଉଁ ବ୍ୟୋମବାହିନୀଙ୍କୁ  ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର, 

ଧାରଣ କରିଥାଆନ୍ତି  ଶିରେ ନିଜର । 

ଯା ଦର୍ଶନ ପୁଣ୍ୟକାରୀ ତାଙ୍କୁ ଲଭିଣ, 

ମୋଦେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ପ୍ରକାଶିଲେ କୃତ୍ତିକାଗଣ।। 

* 

(୫୦) 

ଦିବ୍ଯା ପବିତ୍ର-ନିର୍ବାଣ-ପଦ-ଦାୟିନୀ, 

ବିଷ୍ଣୁ-ପୟର-ସମ୍ଭୂତା  ପାପ-ଧ୍ବଂସିନୀ । 

ଗଙ୍ଗାଦେବୀଙ୍କୁ କୃତ୍ତିକାଗଣ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ, 

ବିନମ୍ର ଶିରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ ସେଠାରେ ।‌। 

* 

(୫୧) 

ସୌଭାଗ୍ୟବଳେ ଦର୍ଶନ ମିଳେ ଯାଙ୍କର, 

ମୂର୍ତ୍ତିମତୀ ଅଟନ୍ତି ଯେ  ମୁକ୍ତି ପଦର । 

ସେ ଦେବୀ ମନ୍ଦାକିନୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ, 

କୃତ୍ତିକାଏ ସ୍ତୁତି କଲେ ଶରଧାଭରେ ।। 

* 

(୫୨) 

ମୁକ୍ତି-ସ୍ତ୍ରୀ-ସଙ୍ଗ-ଦୂତ୍ୟଜ୍ଞ ସ୍ବର୍ଣ୍ଣଦୀ-ଜଳେ, 

ଆପଣାର ପାପରାଶି  କ୍ଷାଳନ କଲେ । 

କୃତ୍ତିକାଗଣ ଉତ୍ତମ  ରୂପେ ମଗନ, 

ହୋଇ ସମାପିଲେ ନିଜ ଅବଗାହନ ।। 

* 

(୫୩) 

ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ  ସୁକୃତ ବଳେ, 

ସ୍ନାନ-ଅବସର ମିଳେ ସ୍ବର୍ଣ୍ଣଦୀ-ଜଳେ । 

ସେ ନଦୀ ମଧ୍ୟେ ଆନନ୍ଦେ ନିମଜ୍ଜି ସ୍ନାନେ, 

ଧନ୍ୟା ମଣିଲେ ଆପଣେ କୃତ୍ତିକାମାନେ ।। 

* 

(୫୪) 

ସୁରଧୁନୀ-ନୀରେ ସ୍ନାନ ସମୟରେ ତ, 

କୃଶାନୁରେତଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଅମୋଘ ରେତ ।

ସେ ପାବନ ସଲିଳରୁ  କୃତ୍ତିକାଙ୍କର, 

ଦେହେ ଯାଇ ସଞ୍ଚାରିତ ହେଲା ସତ୍ବର ।। 

* 

(୫୫) 

ଶିବଙ୍କ ଦହନାତ୍ମକ  ଅସହନୀୟ, 

ରେତ ବହି କୃତ୍ତିକାଏ ଦେହେ ସ୍ବକୀୟ ।‌ 

ଅତିଶୟ ସନ୍ତାପ ଯେ  ଅନୁଭବିଲେ, 

ସତେ ଗରଳ-ସାଗରେ ମଜ୍ଜି ରହିଲେ ।। 

* 

(୫୬) 

କରନ୍ତେ ଅସହନୀୟ  ତେଜ ଧାରଣ, 

ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ କୃତ୍ତିକାଗଣ । 

ଅନ୍ତରେ ଜ୍ବଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି  ବହିଲା ପରି, 

ସରବେ ବାରିରୁ ଶୀଘ୍ର ଗଲେ ବାହାରି ।। 

* 

(୫୭) 

ଗଙ୍ଗାନଦୀ-ତ୍ୟକ୍ତ ସେହି ମହାଦେବଙ୍କ, 

ମହାତେଜସ୍ବୀ ଅବ୍ୟର୍ଥ  ଦହନାତ୍ମକ । 

ରେତ ଷଡ଼କୃତ୍ତିକାଙ୍କ ଉଦରେ ସର୍ବ, 

ପ୍ରବେଶ କରି ସହସା ହୋଇଲା ଗର୍ଭ ।। 

* 

(୫୮) 

ଜାଣିଲେ ଚିତ୍ତେ ସୁବିଜ୍ଞା କୃତ୍ତିକାଗଣେ, 

ଆମ୍ଭେ ଅସମର୍ଥ ଏହି  ଗର୍ଭ ଧାରଣେ । 

ଏତେ ଭାବି ଲଜ୍ଜାଭରେ ପତିଙ୍କ ଭୟେ,  

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ଲଭିଲେ ନିଜ ହୃଦୟେ ।। 

* 

(୫୯) 

ତଦୁତ୍ତାରେ କୃତ୍ତିକାଏ  ଭୀତ ଅନ୍ତରେ,

ଲୋକ-ଲଜ୍ଜା ଯୋଗୁଁ  ତହିଁ ଶରବଣରେ । 

ସର୍ବ ଗର୍ଭ ପରିତେଜି  ନିଜ ନିଜର, 

ଗୃହାଭିମୁଖେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ ସତ୍ବର ।। 

* 

(୬୦) 

ଷଡ଼କୃତ୍ତିକା ତେଜନ୍ତେ ସେହି ସକଳ, 

ସୁଧାକର-କଳା ସମ  ଅତି କୋମଳ । 

ଭବ୍ୟ ଗର୍ଭ ତେଜୋବାନ ହେଲେ ଏଭଳି, 

ବ୍ୟୋମଗର୍ଭେ ଶତସୂର୍ଯ୍ୟ-ତେଜରୁ ବଳି । 

ଚତୁର୍ମୁଖ ଧାତା ପ୍ରତି  ନିଜର ଷଡ଼, 

ବଦନେ କଲେ ସତେବା ସ୍ପରଧା ବଡ଼ ।। 

* 

(୬୧) 

(ଅନୁବାଦକୀୟ ଉପସଂହାର) 

କୁମାରସମ୍ଭବ କାଳିଦାସ-ରଚିତ, 

ଶ୍ରୀହରେକୃଷ୍ଣ-ମେହେର-ପଦ୍ୟାନୂଦିତ । 

ଷାଠିଏ ପଦରେ ଏ ତ  ସର୍ଗ ଦଶମ, 

କୀର୍ତ୍ତିତ ଏଥିରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟ-ଜନମ ।। 

===== 

Kumarasambhava: Odia Version: ALL COMPILED :
https://hkmeher.blogspot.com/2016/02/kumara-sambhava-kavya-odia-version.html 

==== 

Kumarasambhava : Canto-10: Odia Version: Blog Link :
https://hkmeher.blogspot.com/2025/09/kumarasambhava-canto-10-odia-version-by.html
---------

Translated Kavyas of  Harekrishna Meher : 
http://hkmeher.blogspot.com/2016/08/translated-works-of-dr-harekrishna-meher.html
=====